ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΥΓΕΙΑΣH Ευρώπη γερνά, οι Ευρωπαίοι… όχι!
Η Ευρωπαϊκή Ένωση γερνά, γιατί οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, και οι γεννήσεις είναι λίγες. Ωστόσο, το «ηλικιωμένο άτομο», παραμένει απροσδιόριστη έννοια...
Σύμφωνα με την Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και την ευρωβουλευτή Roberta Angelilli, δεν υπάρχει σαφής και ενιαίος ορισμός της έννοιας «ηλικιωμένο άτομο».
Σε ορισμένες περιπτώσεις ως κριτήριο λαμβάνεται η χρονολογική ηλικία (για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας -ΠΟΥ, ξεκινά από τα 65 έτη ή τα στάδια της ζωής (τρίτη ή τέταρτη ηλικία).
Σε άλλες περιπτώσεις, κριτήριο είναι ο ρόλος του ατόμου στην κοινωνία, το επίπεδο δραστηριοτήτων του (διακοπή της επαγγελματικής δραστηριότητας), η κατάστασης της υγείας του ή ο βαθμός εξάρτησης.
Νέοι- Ηλικιωμένοι: Διαφορές από χώρα σε χώρα
Από την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου με τίτλο «Ενεργός γήρανση» (2012) προκύπτει ότι ο ορισμός των εννοιών «νέοι» και «ηλικιωμένοι» διαφέρει πολύ από χώρα σε χώρα.
Κατά μέσο όρο, για τους Ευρωπαίους ένα άτομο μπορεί να θεωρηθεί «ηλικιωμένο» όταν αρχίσει να διανύει τα 64 έτη, και «όχι πια νέο» όταν έχει συμπληρώσει τα 41,8 έτη.
Οι γυναίκες γερνούν αργότερα
Στο τμήμα του πληθυσμού που έχει ηλικία άνω των 65 ετών, η διαφορά στα ποσοστά ανδρών και γυναικών είναι μεγάλη: επί 87 και άνω εκατομμυρίων ατόμων αυτής της ηλικιακής ομάδας στην ΕΕ των 27 τα 50,6 εκατομμύρια είναι γυναίκες.
Αυτή η διαφορά είναι ακόμα μεγαλύτερη στα άτομα άνω των 80 ετών: 3,1% για τις γυναίκες και 1,6% για τους άντρες στο σύνολο του πληθυσμού.
Οι γυναίκες νιώθουν ότι το γήρας ξεκινά λίγο αργότερα σε σύγκριση με την αίσθηση που έχουν οι άντρες (ηλικία των 65 ετών για τις γυναίκες και 62,7 ετών για τους άνδρες).
Παρουσιάζει ενδιαφέρον η αντίληψη που έχουν για την υγεία τους: στα 65 έτη οι άνδρες θεωρούν ότι έχουν ακόμα 8,2 έτη καλής υγείας και οι γυναίκες 8,4.
Μικρή αισιοδοξία
Σύμφωνα με τη Eurostat, μόνο το 48,9% των ατόμων ηλικίας 50-64 ετών είναι αισιόδοξα για το μέλλον τους το ποσοστό ελαττώνεται στο 44,9% για την ηλικιακή ομάδα άνω των 65 ετών.
Η πτυχή αυτή λαμβάνεται όλο και περισσότερο υπόψη στις ευρωπαϊκές πολιτικές, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι το 2012 ανακηρύχθηκε Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών. Στόχος είναι η προώθηση μιας υγιούς γήρανσης για όλους μέσω της πρόσβασης σε υγειονομική περίθαλψη υψηλής ποιότητας και μέσω μέτρων πρόληψης που επιτρέπουν στους ηλικιωμένους να παραμένουν ανεξάρτητοι για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Ηλικίες και ασθένειες
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, παρά τη μεγαλύτερη μακροβιότητα των γυναικών, στις ηλικιωμένες γυναίκες εμφανίζονται πολύ συχνότερα απ’ ό,τι στους άνδρες της ίδιας ηλικιακής ομάδας ασθένειες που εξασθενούν τον οργανισμό, όπως κατάγματα οφειλόμενα σε οστεοπόρωση, ρευματοειδής αρθρίτιδα και οστεοαρθρίτιδα, εγκεφαλικά επεισόδια, ακράτεια ούρων και καρκίνος.
Το ίδιο ισχύει και για την προοδευτική εμφάνιση λειτουργικών περιορισμών που οφείλονται σε ψυχοκινητική επιβράδυνση ή σε επεισόδια διανοητικής σύγχυσης και άνοιας (π.χ. Alzheimer), η εκδήλωση των οποίων αυξάνεται προϊούσης της ηλικίας.
Μεταξύ των ασθενειών που πλήττουν κυρίως τις ηλικιωμένες γυναίκες συγκαταλέγονται οι καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις, ο καρκίνος (που παραμένει η σημαντικότερη αιτία θανάτου των ηλικιωμένων γυναικών στην ΕΕ), ο διαβήτης, οι μυοσκελετικές παθήσεις, οι εκφυλιστικές ασθένειες και η κατάθλιψη.
Βασικοί παράγοντες κινδύνου, που αλληλοσυνδέονται μάλιστα, είναι η αρτηριακή υπέρταση, η υπεργλυκαιμία, η καθιστική ζωή, το κάπνισμα, το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία, οι υψηλές τιμές χοληστερόλης και επιπλέον, για τις γυναίκες, οι ορμονικές αλλαγές.
Πρώτη αιτία το κάπνισμα
Η κυριότερη αιτία είναι το κάπνισμα, και ακολουθούν η παχυσαρκία και η υπέρταση, ο τρίτος μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου, που μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο και την ανικανότητα ευθύνεται για το 12% των πρόωρων θανάτων στους άνδρες και το 2% των πρόωρων θανάτων στις γυναίκες.
Σε περισσότερες από τις μισές χώρες του ΟΟΣΑ, τουλάχιστον ένα στα δύο άτομα είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο και, σύμφωνα με τις προβλέψεις, εντός δέκα ετών σε ορισμένες χώρες δύο στα τρία άτομα θα είναι παχύσαρκα.
Σωματική άσκηση: Το καλό φάρμακο
Η σωματική άσκηση μπορεί να συμβάλει κατά πολύ στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων ατόμων, διότι βελτιώνει τη σωματική και ψυχική κατάστασή τους.
Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου με θέμα «Αθλητισμός και σωματική άσκηση», ποσοστό μεγαλύτερο από το ήμισυ των ερωτηθέντων (61%) ηλικίας 15-24 ετών ανέφεραν ότι αθλούνται τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα.
Το ποσοστό μειώνεται στο 44% για την ηλικιακή ομάδα 25-39 ετών, στο 40% για την ηλικιακή ομάδα 40-54 ετών, στο 33% για τις ηλικίες 55-69 και στο 22% για άτομα άνω των 70 ετών.
Είναι σημαντική η φροντίδα της υγείας καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η σωστή διατροφή, η φυσική άσκηση, η καταπολέμηση του καπνίσματος και της κατάχρησης αλκοόλ πρέπει να αποτελούν σταθερά αξιώματα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής.
Μοναξιά
Οι ψυχολογικές συνέπειες της γήρανσης μπορούν να οδηγήσουν σε αίσθημα μοναξιάς (το οποίο επιδεινώνεται από το γεγονός ότι συχνά οι ηλικιωμένες γυναίκες ζουν μόνες), έντονο αίσθημα απομόνωσης και απώλεια της αυτοεκτίμησης. Όλα αυτά μπορούν να οδηγήσουν στην κατάθλιψη.
Ναι στην εργασία μετά τη σύνταξη
Το 2010 περισσότερες από τις μισές γυναίκες (50,6%) ηλικίας 50-64 ετών στην ΕΕ δεν ασκούσαν κάποια εργασία.
Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου, το ένα τρίτο των ευρωπαίων πολιτών δηλώνει ότι θα ήθελε να συνεχίσει να εργάζεται μετά την ηλικία της συνταξιοδότησης.
Τα δύο τρίτα των ευρωπαίων πολιτών αντιμετωπίζουν θετικά το ενδεχόμενο να συνδυάσουν μερική απασχόληση με μερική συνταξιοδότηση για να μην βρεθούν ξαφνικά, λόγω της συνταξιοδότησης, αποκλεισμένοι από την κοινωνική και επαγγελματική ζωή.
Οι δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να συμμετέχουν οι ηλικιωμένοι μετά τη συνταξιοδότηση και η συμβολή τους στην κοινωνία μπορούν να λάβουν διάφορες μορφές, μεταξύ των οποίων ο εθελοντισμός, η υποστήριξη μελών της οικογενείας τους, η παροχή βοήθειας σε άρρωστα ή ευάλωτα άτομα του περιβάλλοντός τους (πάροχοι άτυπης βοήθειας) και η συμμετοχή σε πολιτικές, πολιτιστικές, περιβαλλοντικές ή θρησκευτικές δραστηριότητες.
Σε τοπικό επίπεδο, μπορούν να γίνουν προσπάθειες ώστε να προσαρμοστούν οι τοπικές συνθήκες στους ηλικιωμένους. Μπορούν να βελτιωθούν οι αθλητικές υποδομές και τα δημόσια μέσα μεταφοράς μπορούν να προβλεφθούν περισσότερες ευκαιρίες συνάντησης και επικοινωνίας (κοινωνικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες), με τη συνεργασία των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης και των εθελοντικών οργανώσεων.
Επίσης, η ενθάρρυνση της χρήσης του διαδικτύου (ενδεχομένως, μέσω δωρεάν κατάρτισης) μπορεί να βοηθήσει τους ηλικιωμένους να συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή και να καταπολεμήσουν τη μοναξιά, αλλά και να παραμείνουν αυτόνομοι και ανεξάρτητοι (σύμφωνα με τη Eurostat, το 2010, το 46% των ατόμων ηλικίας 55-64 ετών χρησιμοποιούσαν το διαδίκτυο τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα, ενώ για την ηλικιακή ομάδα 65-74 ετών το ποσοστό αυτό ήταν 25%).
Blog:marina anastas.kourbela elzoni.gr
Σύμφωνα με την Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και την ευρωβουλευτή Roberta Angelilli, δεν υπάρχει σαφής και ενιαίος ορισμός της έννοιας «ηλικιωμένο άτομο».
Σε ορισμένες περιπτώσεις ως κριτήριο λαμβάνεται η χρονολογική ηλικία (για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας -ΠΟΥ, ξεκινά από τα 65 έτη ή τα στάδια της ζωής (τρίτη ή τέταρτη ηλικία).
Σε άλλες περιπτώσεις, κριτήριο είναι ο ρόλος του ατόμου στην κοινωνία, το επίπεδο δραστηριοτήτων του (διακοπή της επαγγελματικής δραστηριότητας), η κατάστασης της υγείας του ή ο βαθμός εξάρτησης.
Νέοι- Ηλικιωμένοι: Διαφορές από χώρα σε χώρα
Από την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου με τίτλο «Ενεργός γήρανση» (2012) προκύπτει ότι ο ορισμός των εννοιών «νέοι» και «ηλικιωμένοι» διαφέρει πολύ από χώρα σε χώρα.
Κατά μέσο όρο, για τους Ευρωπαίους ένα άτομο μπορεί να θεωρηθεί «ηλικιωμένο» όταν αρχίσει να διανύει τα 64 έτη, και «όχι πια νέο» όταν έχει συμπληρώσει τα 41,8 έτη.
Οι γυναίκες γερνούν αργότερα
Στο τμήμα του πληθυσμού που έχει ηλικία άνω των 65 ετών, η διαφορά στα ποσοστά ανδρών και γυναικών είναι μεγάλη: επί 87 και άνω εκατομμυρίων ατόμων αυτής της ηλικιακής ομάδας στην ΕΕ των 27 τα 50,6 εκατομμύρια είναι γυναίκες.
Αυτή η διαφορά είναι ακόμα μεγαλύτερη στα άτομα άνω των 80 ετών: 3,1% για τις γυναίκες και 1,6% για τους άντρες στο σύνολο του πληθυσμού.
Οι γυναίκες νιώθουν ότι το γήρας ξεκινά λίγο αργότερα σε σύγκριση με την αίσθηση που έχουν οι άντρες (ηλικία των 65 ετών για τις γυναίκες και 62,7 ετών για τους άνδρες).
Παρουσιάζει ενδιαφέρον η αντίληψη που έχουν για την υγεία τους: στα 65 έτη οι άνδρες θεωρούν ότι έχουν ακόμα 8,2 έτη καλής υγείας και οι γυναίκες 8,4.
Μικρή αισιοδοξία
Σύμφωνα με τη Eurostat, μόνο το 48,9% των ατόμων ηλικίας 50-64 ετών είναι αισιόδοξα για το μέλλον τους το ποσοστό ελαττώνεται στο 44,9% για την ηλικιακή ομάδα άνω των 65 ετών.
Η πτυχή αυτή λαμβάνεται όλο και περισσότερο υπόψη στις ευρωπαϊκές πολιτικές, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι το 2012 ανακηρύχθηκε Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών. Στόχος είναι η προώθηση μιας υγιούς γήρανσης για όλους μέσω της πρόσβασης σε υγειονομική περίθαλψη υψηλής ποιότητας και μέσω μέτρων πρόληψης που επιτρέπουν στους ηλικιωμένους να παραμένουν ανεξάρτητοι για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Ηλικίες και ασθένειες
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, παρά τη μεγαλύτερη μακροβιότητα των γυναικών, στις ηλικιωμένες γυναίκες εμφανίζονται πολύ συχνότερα απ’ ό,τι στους άνδρες της ίδιας ηλικιακής ομάδας ασθένειες που εξασθενούν τον οργανισμό, όπως κατάγματα οφειλόμενα σε οστεοπόρωση, ρευματοειδής αρθρίτιδα και οστεοαρθρίτιδα, εγκεφαλικά επεισόδια, ακράτεια ούρων και καρκίνος.
Το ίδιο ισχύει και για την προοδευτική εμφάνιση λειτουργικών περιορισμών που οφείλονται σε ψυχοκινητική επιβράδυνση ή σε επεισόδια διανοητικής σύγχυσης και άνοιας (π.χ. Alzheimer), η εκδήλωση των οποίων αυξάνεται προϊούσης της ηλικίας.
Μεταξύ των ασθενειών που πλήττουν κυρίως τις ηλικιωμένες γυναίκες συγκαταλέγονται οι καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις, ο καρκίνος (που παραμένει η σημαντικότερη αιτία θανάτου των ηλικιωμένων γυναικών στην ΕΕ), ο διαβήτης, οι μυοσκελετικές παθήσεις, οι εκφυλιστικές ασθένειες και η κατάθλιψη.
Βασικοί παράγοντες κινδύνου, που αλληλοσυνδέονται μάλιστα, είναι η αρτηριακή υπέρταση, η υπεργλυκαιμία, η καθιστική ζωή, το κάπνισμα, το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία, οι υψηλές τιμές χοληστερόλης και επιπλέον, για τις γυναίκες, οι ορμονικές αλλαγές.
Πρώτη αιτία το κάπνισμα
Η κυριότερη αιτία είναι το κάπνισμα, και ακολουθούν η παχυσαρκία και η υπέρταση, ο τρίτος μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου, που μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο και την ανικανότητα ευθύνεται για το 12% των πρόωρων θανάτων στους άνδρες και το 2% των πρόωρων θανάτων στις γυναίκες.
Σε περισσότερες από τις μισές χώρες του ΟΟΣΑ, τουλάχιστον ένα στα δύο άτομα είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο και, σύμφωνα με τις προβλέψεις, εντός δέκα ετών σε ορισμένες χώρες δύο στα τρία άτομα θα είναι παχύσαρκα.
Σωματική άσκηση: Το καλό φάρμακο
Η σωματική άσκηση μπορεί να συμβάλει κατά πολύ στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων ατόμων, διότι βελτιώνει τη σωματική και ψυχική κατάστασή τους.
Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου με θέμα «Αθλητισμός και σωματική άσκηση», ποσοστό μεγαλύτερο από το ήμισυ των ερωτηθέντων (61%) ηλικίας 15-24 ετών ανέφεραν ότι αθλούνται τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα.
Το ποσοστό μειώνεται στο 44% για την ηλικιακή ομάδα 25-39 ετών, στο 40% για την ηλικιακή ομάδα 40-54 ετών, στο 33% για τις ηλικίες 55-69 και στο 22% για άτομα άνω των 70 ετών.
Είναι σημαντική η φροντίδα της υγείας καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η σωστή διατροφή, η φυσική άσκηση, η καταπολέμηση του καπνίσματος και της κατάχρησης αλκοόλ πρέπει να αποτελούν σταθερά αξιώματα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής.
Μοναξιά
Οι ψυχολογικές συνέπειες της γήρανσης μπορούν να οδηγήσουν σε αίσθημα μοναξιάς (το οποίο επιδεινώνεται από το γεγονός ότι συχνά οι ηλικιωμένες γυναίκες ζουν μόνες), έντονο αίσθημα απομόνωσης και απώλεια της αυτοεκτίμησης. Όλα αυτά μπορούν να οδηγήσουν στην κατάθλιψη.
Ναι στην εργασία μετά τη σύνταξη
Το 2010 περισσότερες από τις μισές γυναίκες (50,6%) ηλικίας 50-64 ετών στην ΕΕ δεν ασκούσαν κάποια εργασία.
Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου, το ένα τρίτο των ευρωπαίων πολιτών δηλώνει ότι θα ήθελε να συνεχίσει να εργάζεται μετά την ηλικία της συνταξιοδότησης.
Τα δύο τρίτα των ευρωπαίων πολιτών αντιμετωπίζουν θετικά το ενδεχόμενο να συνδυάσουν μερική απασχόληση με μερική συνταξιοδότηση για να μην βρεθούν ξαφνικά, λόγω της συνταξιοδότησης, αποκλεισμένοι από την κοινωνική και επαγγελματική ζωή.
Οι δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να συμμετέχουν οι ηλικιωμένοι μετά τη συνταξιοδότηση και η συμβολή τους στην κοινωνία μπορούν να λάβουν διάφορες μορφές, μεταξύ των οποίων ο εθελοντισμός, η υποστήριξη μελών της οικογενείας τους, η παροχή βοήθειας σε άρρωστα ή ευάλωτα άτομα του περιβάλλοντός τους (πάροχοι άτυπης βοήθειας) και η συμμετοχή σε πολιτικές, πολιτιστικές, περιβαλλοντικές ή θρησκευτικές δραστηριότητες.
Σε τοπικό επίπεδο, μπορούν να γίνουν προσπάθειες ώστε να προσαρμοστούν οι τοπικές συνθήκες στους ηλικιωμένους. Μπορούν να βελτιωθούν οι αθλητικές υποδομές και τα δημόσια μέσα μεταφοράς μπορούν να προβλεφθούν περισσότερες ευκαιρίες συνάντησης και επικοινωνίας (κοινωνικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες), με τη συνεργασία των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης και των εθελοντικών οργανώσεων.
Επίσης, η ενθάρρυνση της χρήσης του διαδικτύου (ενδεχομένως, μέσω δωρεάν κατάρτισης) μπορεί να βοηθήσει τους ηλικιωμένους να συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή και να καταπολεμήσουν τη μοναξιά, αλλά και να παραμείνουν αυτόνομοι και ανεξάρτητοι (σύμφωνα με τη Eurostat, το 2010, το 46% των ατόμων ηλικίας 55-64 ετών χρησιμοποιούσαν το διαδίκτυο τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα, ενώ για την ηλικιακή ομάδα 65-74 ετών το ποσοστό αυτό ήταν 25%).
Blog:marina anastas.kourbela elzoni.gr
Comments