Η καλύτερη χώρα στον κόσμο...
Η καλύτερη χώρα στον κόσμο...
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
«Αυτή είναι η καλύτερη χώρα στον κόσμο», είπε για τη Βρετανία ο φιλόσοφος Isaiah Berlin πριν από περίπου 30 χρόνια, άποψη που εξακολουθούν να συμμερίζονται πολλοί από εμάς που έχουν γίνει ευπρόσδεκτοι εδώ. Ωστόσο, ο φιλελεύθερος πολιτισμός και η ανοχή, κεντρικές αξίες για τον Berlin, βρίσκονται όλο και περισσότερο υπό απειλή καθώς η ώρα του δημοψηφίσματος για την παραμονή στην Ε.Ε. έφθασε.
Οταν ο πρωθυπουργός David Cameron ανακοίνωσε το δημοψήφισμα για να κατευνάσει την ευρωσκεπτικιστική πτέρυγα του κόμματος των Συντηρητικών και να μειώσει την ανάπτυξη του αντιευρωπαϊκού κόμματος Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKIP), θεωρούσε ότι μια απλή ανάλυση κόστους-οφέλους των οικονομικών κινδύνων της εξόδου από την Ε.Ε. θα ήταν αρκετή για να πείσει την πλειονότητα. Οι εξελίξεις δείχνουν ότι η εκτίμησή του ήταν λανθασμένη.
Η πρώτη εξέλιξη ήταν ότι η εκστρατεία υπέρ της εξόδου προσείλκυσε λαϊκιστές πολιτικούς, με ισχυρή απήχηση στο εκλογικό σώμα, και συχνά χωρίς κανέναν ενδοιασμό χρήσης «πολιτικής μετα-αλήθειας» (δυστυχώς, το είδος ευδοκιμεί και στην Ελλάδα). Η εκστρατεία για την παραμονή, από την άλλη πλευρά, επικεντρώθηκε στις αρνητικές πλευρές του Brexit, χωρίς να προσφέρει ένα θετικό όραμα για την Ευρώπη (πράγμα όχι και τόσο αναπάντεχο αν αναλογιστούμε ότι ο πρωθυπουργός είναι της τάσης του «ένα πόδι μέσα και ένα έξω» από την Ε.Ε., ενώ ο αρχηγός της αντιπολίτευσης Jeremy Corbyn επί χρόνια ψήφιζε κατά των ευρωπαϊκών συνθηκών). Η δεύτερη εξέλιξη ήταν ότι η εκστρατεία υπέρ της εξόδου κατάφερε με επιτυχία να εξουδετερώσει την οικονομική πλευρά της συζήτησης με έναν καταιγισμό από ανακριβή στοιχεία που τονίζουν το κόστος της ένταξης στην Ε.Ε., αλλά όχι τα οικονομικά οφέλη, τα οποία είναι πιο δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν. Σε αυτό, φαίνεται να έχουν αντιγράψει επιτυχώς το εγχειρίδιο των αρνητών της κλιματικής αλλαγής για το πώς σπέρνουμε την αμφιβολία στο μυαλό του μέσου πολίτη, επαναλαμβάνοντας ανακριβή στοιχεία για να υπονομεύσουμε τα πορίσματα των επιστημονικών μελετών (δεν αποτελεί καμία έκπληξη, ότι μια πρόσφατη δημοσκόπηση δείχνει ότι μεταξύ των υποστηρικτών της εξόδου το 68% πιστεύουν ότι τα μέσα ενημέρωσης υπερβάλλουν για το εύρος της επιστημονικής συναίνεσης σχετικά με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή). Η τρίτη εξέλιξη ήταν ότι η εκστρατεία υπέρ της εξόδου κατάφερε να κάνει τη μετανάστευση το κεντρικό θέμα της δημόσιας συζήτησης, επωφελούμενη της ανασφάλειας ενός σημαντικού μέρους του πληθυσμού. Ενας πρώην πολιτικός των Συντηρητικών, γνωστός για την αντιευρωπαϊκή κλίση του, πρόσφατα θριαμβολογούσε ότι επιτέλους το μεταναστευτικό, ένα θέμα ταμπού από τη δεκαετία του 1960, μπορεί να συζητείται ελεύθερα. Αντί όμως για μια σοβαρή συζήτηση του θέματος, καλλιεργήθηκε ένας παροξυσμός ξενοφοβίας που φέρει τους αλλοδαπούς να κατακλύζουν τη χώρα, αφαιρώντας θέσεις εργασίας και στέγασης από τους Βρετανούς πολίτες και φράζοντας το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Δεν έχει καμία σημασία ότι όλες οι επιστημονικές αναλύσεις δείχνουν ότι οι μετανάστες συνεισφέρουν θετικά στην οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου και ότι το 35% των γιατρών και το 22% των νοσηλευτών του ΕΣΥ έρχονται από άλλες χώρες.
Σε πρόσφατη τηλεοπτική συζήτηση, μια γυναίκα πολίτις Ε.Ε. και κάτοικος Ηνωμένου Βασιλείου εδώ και 20 χρόνια, δήλωσε τρομοκρατημένη από την αύξηση του ξενοφοβικού αισθήματος, που αρχίζει να θυμίζει καταστάσεις προπολεμικής Ευρώπης. Σε αυτό το πλαίσιο φανατισμού και πόλωσης, η δολοφονία της Jo Cox, βουλευτού των Εργατικών και υπερμάχου των προσφύγων, είναι συγκλονιστική, αλλά δυστυχώς όχι αναπάντεχη. Ισως ο θάνατός της να γίνει ο καταλύτης για την αποκατάσταση της συναίνεσης, της ευπρέπειας και του πολιτισμού κατά της βαρβαρότητας.
Σε λίγο θα γνωρίζουμε εάν η ανεκτική και ανοιχτή κοινωνία του Isaiah Berlin έχει διαβρωθεί ανεπανόρθωτα ή όχι.
Οταν ο πρωθυπουργός David Cameron ανακοίνωσε το δημοψήφισμα για να κατευνάσει την ευρωσκεπτικιστική πτέρυγα του κόμματος των Συντηρητικών και να μειώσει την ανάπτυξη του αντιευρωπαϊκού κόμματος Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKIP), θεωρούσε ότι μια απλή ανάλυση κόστους-οφέλους των οικονομικών κινδύνων της εξόδου από την Ε.Ε. θα ήταν αρκετή για να πείσει την πλειονότητα. Οι εξελίξεις δείχνουν ότι η εκτίμησή του ήταν λανθασμένη.
Η πρώτη εξέλιξη ήταν ότι η εκστρατεία υπέρ της εξόδου προσείλκυσε λαϊκιστές πολιτικούς, με ισχυρή απήχηση στο εκλογικό σώμα, και συχνά χωρίς κανέναν ενδοιασμό χρήσης «πολιτικής μετα-αλήθειας» (δυστυχώς, το είδος ευδοκιμεί και στην Ελλάδα). Η εκστρατεία για την παραμονή, από την άλλη πλευρά, επικεντρώθηκε στις αρνητικές πλευρές του Brexit, χωρίς να προσφέρει ένα θετικό όραμα για την Ευρώπη (πράγμα όχι και τόσο αναπάντεχο αν αναλογιστούμε ότι ο πρωθυπουργός είναι της τάσης του «ένα πόδι μέσα και ένα έξω» από την Ε.Ε., ενώ ο αρχηγός της αντιπολίτευσης Jeremy Corbyn επί χρόνια ψήφιζε κατά των ευρωπαϊκών συνθηκών). Η δεύτερη εξέλιξη ήταν ότι η εκστρατεία υπέρ της εξόδου κατάφερε με επιτυχία να εξουδετερώσει την οικονομική πλευρά της συζήτησης με έναν καταιγισμό από ανακριβή στοιχεία που τονίζουν το κόστος της ένταξης στην Ε.Ε., αλλά όχι τα οικονομικά οφέλη, τα οποία είναι πιο δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν. Σε αυτό, φαίνεται να έχουν αντιγράψει επιτυχώς το εγχειρίδιο των αρνητών της κλιματικής αλλαγής για το πώς σπέρνουμε την αμφιβολία στο μυαλό του μέσου πολίτη, επαναλαμβάνοντας ανακριβή στοιχεία για να υπονομεύσουμε τα πορίσματα των επιστημονικών μελετών (δεν αποτελεί καμία έκπληξη, ότι μια πρόσφατη δημοσκόπηση δείχνει ότι μεταξύ των υποστηρικτών της εξόδου το 68% πιστεύουν ότι τα μέσα ενημέρωσης υπερβάλλουν για το εύρος της επιστημονικής συναίνεσης σχετικά με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή). Η τρίτη εξέλιξη ήταν ότι η εκστρατεία υπέρ της εξόδου κατάφερε να κάνει τη μετανάστευση το κεντρικό θέμα της δημόσιας συζήτησης, επωφελούμενη της ανασφάλειας ενός σημαντικού μέρους του πληθυσμού. Ενας πρώην πολιτικός των Συντηρητικών, γνωστός για την αντιευρωπαϊκή κλίση του, πρόσφατα θριαμβολογούσε ότι επιτέλους το μεταναστευτικό, ένα θέμα ταμπού από τη δεκαετία του 1960, μπορεί να συζητείται ελεύθερα. Αντί όμως για μια σοβαρή συζήτηση του θέματος, καλλιεργήθηκε ένας παροξυσμός ξενοφοβίας που φέρει τους αλλοδαπούς να κατακλύζουν τη χώρα, αφαιρώντας θέσεις εργασίας και στέγασης από τους Βρετανούς πολίτες και φράζοντας το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Δεν έχει καμία σημασία ότι όλες οι επιστημονικές αναλύσεις δείχνουν ότι οι μετανάστες συνεισφέρουν θετικά στην οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου και ότι το 35% των γιατρών και το 22% των νοσηλευτών του ΕΣΥ έρχονται από άλλες χώρες.
Σε πρόσφατη τηλεοπτική συζήτηση, μια γυναίκα πολίτις Ε.Ε. και κάτοικος Ηνωμένου Βασιλείου εδώ και 20 χρόνια, δήλωσε τρομοκρατημένη από την αύξηση του ξενοφοβικού αισθήματος, που αρχίζει να θυμίζει καταστάσεις προπολεμικής Ευρώπης. Σε αυτό το πλαίσιο φανατισμού και πόλωσης, η δολοφονία της Jo Cox, βουλευτού των Εργατικών και υπερμάχου των προσφύγων, είναι συγκλονιστική, αλλά δυστυχώς όχι αναπάντεχη. Ισως ο θάνατός της να γίνει ο καταλύτης για την αποκατάσταση της συναίνεσης, της ευπρέπειας και του πολιτισμού κατά της βαρβαρότητας.
Σε λίγο θα γνωρίζουμε εάν η ανεκτική και ανοιχτή κοινωνία του Isaiah Berlin έχει διαβρωθεί ανεπανόρθωτα ή όχι.
* Ο κ. Χρόνης Τζεδάκης κατέχει την έδρα της Φυσικής Γεωγραφίας στο University College του Λονδίνου.
Comments