| Προς διπλή ονομασία ωθεί ο Νίμιτς  Εάν τα Σκόπια αποδεχθούν σύνθετο όνομα μόνο για τους διεθνείς οργανισμούς, η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί σε δυσχερή θέση Του Σταυρου Λυγερου Οπως αναμενόταν, η επίσκεψη Νίμιτς στα Σκόπια και στην Αθήνα δεν προσκόμισε κάτι επί της ουσίας νέο. Εδωσε, ωστόσο, μια ώθηση στην τελματωμένη διαπραγμάτευση. Αν κι ο πρωθυπουργός της FYROM Νίκολα Γκρούεφσκι είχε σπεύσει να απορρίψει αμέσως και δημοσίως τις ιδέες του μεσολαβητή, η σλαβομακεδονική ηγεσία συμφώνησε για εντατικοποίηση των συνομιλιών. Η επόμενη συνάντηση ορίσθηκε να γίνει τον Ιανουάριο στα Σκόπια με τη συμμετοχή και του υπουργού Εξωτερικών Αντόνιο Μιλόσοσκι, ενώ πιθανότατα ο επόμενος γύρος θα πραγματοποιηθεί στην ελληνική πρωτεύουσα με τη συμμετοχή της Ντόρας Μπακογιάννη. Οι Σλαβομακεδόνες δεν ήταν ποτέ διατεθειμένοι να αποδεχθούν οτιδήποτε άλλο πέρα από το «Μακεδονία». Επειδή, όμως, η Ενδιάμεση Συμφωνία επέβαλε διαπραγμάτευση για εξεύρεση κοινά αποδεκτής οριστικής ονομασίας, συμμετείχαν στις συνομιλίες, αλλά τις κατέστησαν προσχηματικές. Εγκλωβισμένη στην αντιπαραγωγική θέση «ούτε Μακεδονία ούτε παράγωγα», η Αθήνα διευκόλυνε πολύ τα Σκόπια να κερδίσουν τους πρώτους κρίσιμους γύρους αυτής της διπλωματικής μάχης. Το ίδιο και η μειοψηφική (και εθνικά επιζήμια) άποψη ότι το όνομα δεν έχει σημασία. «Φύλλο συκής» Στη συνέχεια, η ελληνική πολιτική ηγεσία βολεύτηκε με το προσωρινό όνομα FYROM, το οποίο ουσιαστικά χρησιμοποίησε σαν φύλλο συκής. Οπως ήταν αναμενόμενο, ο χρόνος λειτούργησε υπέρ των Σλαβομακεδόνων. Το κράτος τους αναγνωρίσθηκε από την πλειοψηφία των χωρών-μελών του ΟΗΕ σαν «Μακεδονία». Τα Σκόπια θα διαπραγματευθούν μόνο εάν υποχρεωθούν. Και θα υποχρεωθούν μόνο εάν έχουν να χάσουν περισσότερα από την εμμονή στην τωρινή θέση τους. Η Ελλάδα είχε την ευκαιρία να τους θέσει το δίλημμα όταν η Ε.Ε. αποφάσιζε εάν θα δώσει στη FYROM την ιδιότητα της υποψήφιας προς ένταξη χώρας. Τότε, η Αθήνα δεν είχε θέσει ως προϋπόθεση για το δικό της «ναι» την ύπαρξη συμφωνίας για το όνομα. Το κάνει τώρα, που συζητείται η ένταξη του γειτονικού μας κράτους στο ΝΑΤΟ. Αυτή τη φορά, λοιπόν, έχει και σοβαρό μοχλό πίεσης και την πολιτική βούληση να τον χρησιμοποιήσει για να επιβάλει ένα συμβιβασμό. Και είναι ακριβώς γι’ αυτό, που η λιμνάζουσα διαπραγμάτευση αποκτά πραγματική πολιτική υπόσταση. Η Ελλάδα δεν μπορεί, βεβαίως, να επιβάλει μονομερώς την αλλαγή του ονόματος. Μπορεί, όμως, να καταστήσει την άρνηση των Σλαβομακεδόνων επιλογή με δυσβάστακτο κόστος. Γι’ αυτούς, η ενσωμάτωση στους ευρωατλαντικούς θεσμούς δεν είναι απλά ένας διπλωματικός στόχος. Εχει ζωτική σημασία. Δικαιολογημένα τη θεωρούν προστασία για την ασταθή ενότητα του κράτους τους, που κινδυνεύει από τον αλβανικό αλυτρωτισμό. Τα Σκόπια δεν πρόκειται να υποχωρήσουν πριν εξαντλήσουν όλα τα περιθώρια. Γι’ αυτό δηλώνουν ότι θα προτιμήσουν να μείνουν εκτός ΝΑΤΟ παρά να αλλάξουν όνομα. Αυτό, όμως, είναι εύκολο να το λες και δύσκολο να το τηρήσεις μέχρι τέλος. Προς το παρόν οι Σλαβομακεδόνες επιχειρούν να ξεφύγουν με ελιγμούς, που θυμίζουν τη συνταγή του Χότζα. Εμφανίζονται διατεθειμένοι να επαναφέρουν το παλαιό όνομα στο αεροδρόμιο των Σκοπίων, που μετονόμασαν σε «Μέγας Αλέξανδρος». Και να δώσουν διαβεβαιώσεις ότι θα σέβονται την καλή γειτονία και δεν θα ασκούν αλυτρωτική προπαγάνδα. Ολα αυτά για να εκτρέψουν την πίεση από το μείζον, που είναι η ονομασία, σε ελάσσονα θέματα. Η Αθήνα έδειξε ότι δεν πέφτει στην χονδροειδή αυτή παγίδα. Το γεγονός ότι η απειλή του βέτο συνοδεύεται από προτάσεις για σύνθετη ονομασία, αρχίζει να διαμορφώνει διεθνώς ένα ευνοϊκότερο κλίμα. Η Κομισιόν, ο επίτροπος για τη Διεύρυνση Ολι Ρεν και ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάγερ υιοθέτησαν με δηλώσεις τους τη θέση ότι χωρίς λύση του προβλήματος της ονομασίας δεν υπάρχει καλή γειτονία κι άρα δεν είναι εφικτή η ένταξη στο ΝΑΤΟ. Αμερικανικές πιέσεις Οι ΗΠΑ τηρούν διφορούμενη στάση. Αυτή καθ’ αυτή η ονομασία τούς είναι αδιάφορη. Επιδιώκουν, όμως, την ένταξη του γειτονικού μας κράτους στους ευρωατλαντικούς θεσμούς. Γι’ αυτό και επιδιώκουν την άρση του εμποδίου μέσω συμβιβασμού, ασκώντας πιέσεις και στις δύο πλευρές. Στην ελληνική στέλνουν το μήνυμα ότι το βέτο δεν είναι πανίσχυρο όπλο και στη σλαβομακεδονική το μήνυμα ότι για να ενταχθεί πρέπει να κάνει βήμα πίσω. Την Αθήνα την πιέζουν με τη δήλωση ότι η αλλαγή του ονόματος δεν είναι κριτήριο για την ένταξη στο ΝΑΤΟ (δήλωση Μπερνς στο Κογκρέσο). Τα Σκόπια τα πιέζουν με τη δήλωση ότι πρέπει να συναντήσουν την Αθήνα «στη μέση της διαδρομής» (δήλωση Μπερνς στη Μαδρίτη, μετά την συνάντησή του με την Ντόρα Μπακογιάννη). Την ίδια πολιτική ισορροπιών ακολουθεί και η Βρετανία. Την περασμένη Πέμπτη, η ελληνική πλευρά ζήτησε να συμπεριληφθεί στο σχέδιο συμπερασμάτων (απόφασης) της επικείμενης συνόδου κορυφής των «27» μία παράγραφος για το Μακεδονικό. Και μάλιστα μία παράγραφος, που έχει υιοθετηθεί από την Ε.Ε. τον περασμένο Ιούλιο, στο πλαίσιο του Συμβουλίου Σύνδεσης με τη FYROM. Ο Βρετανός μόνιμος αντιπρόσωπος πρόβαλε αντιρρήσεις, παρότι προ ημερών, ο υπουργός του Ντέιβιντ Μίλιμπαντ είχε δηλώσει ότι το ζήτημα της ονομασίας αφορά την καλή γειτονία και κατά συνέπεια την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Η τρικλοποδιά του Λονδίνου έχει ως στόχο να δείξει στην Αθήνα ότι μέχρι ενός σημείου μπορεί να χρησιμοποιεί την Ε.Ε. και τη Συμμαχία για να πιέσει τα Σκόπια. Ο νέος κύκλος διαπραγματεύσεων θα στηριχθεί στις ιδέες Νίμιτς. Ο μεσολαβητής προτείνει για εσωτερική χρήση το «Δημοκρατία της Μακεδονίας» και για «διεθνή επίσημη χρήση» να συμφωνηθεί ένα κοινά αποδεκτό σύνθετο όνομα. Δεν διευκρινίζει τι ακριβώς σημαίνει για «διεθνή επίσημη χρήση». Το σύνθετο αυτό όνομα θα χρησιμοποιηθεί και στις διμερείς σχέσεις των Σκοπίων με τις άλλες χώρες ή μόνο στους διεθνείς οργανισμούς; Η Αθήνα δηλώνει ότι για όλες τις χρήσεις πρέπει να υπάρχει ένα και μόνο ένα όνομα. Υπάρχει ένδειξη ότι θα αποδεχόταν τη χρήση «Δημοκρατία της Μακεδονίας» στο εσωτερικό, υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι η σύνθετη ονομασία θα ισχύει και για τις διμερείς σχέσεις των Σκοπίων με τα τρίτα κράτη. Ο διαμεσολαβητής αφήνει ανοικτό η συμφωνία να έχει τη μορφή ανταλλαγής επιστολών, προσθήκης στην Ενδιάμεση Συμφωνία ή να περάσει και ως ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Στην τελευταία περίπτωση θα έχει μεγαλύτερη ισχύ, αλλά εγείρονται ερωτήματα για το εάν οι χώρες, που έχουν ήδη αναγνωρίσει το γειτονικό κράτος σαν «Μακεδονία», θα προβούν σε διορθωτική πράξη. Είναι πιθανόν η Αθήνα να βρεθεί στη δυσάρεστη θέση να κυνηγάει από πίσω τις τρίτες χώρες για να υιοθετήσουν το νέο σύνθετο όνομα στις διμερείς σχέσεις τους με τα Σκόπια. Με άλλα λόγια, αντί να απαλλαγεί από το πρόβλημα, να εγκλωβισθεί σ’ ένα σισύφειο έργο. Εμπειρος διπλωμάτης θεωρεί πολύ πιθανόν, ο Μάθιου Νίμιτς κάποια στιγμή να προτείνει σαν συμβιβασμό η σύνθετη ονομασία να ισχύσει μόνο για τους διεθνείς οργανισμούς, που συμμετέχουν και οι δύο χώρες. Στην πολύ πιθανή περίπτωση που τα Σκόπια το αποδέχονταν (δεν τους κοστίζει πολύ), η Ελλάδα θα ερχόταν σε δυσχερή θέση. Ή να αποδεχθεί το «χρύσωμα του χαπιού» ή να απορρίψει την πρόταση και να απομονωθεί. Γι’ αυτό και έχει κρίσιμη σημασία να εμμείνει στη θέση για ενιαία ονομασία, που πρακτικά σημαίνει αναθεώρηση του Συντάγματος της FYROM. Η Ελλάδα δεν επιθυμεί να ταπεινώσει τους γείτονές της, αλλά να λύσει ένα πρόβλημα, που λειτουργεί αποσταθεροποιητικά. Η στάση της θα επηρεάσει και την απόφαση του ΝΑΤΟ να απευθύνει ή όχι πρόσκληση ένταξης. Η FYROM, άλλωστε, δεν πληροί κι άλλα κριτήρια για να καταστεί μέλος, γεγονός που επισημαίνουν κι άλλες χώρες-μέλη. Η συνάντηση με Ράις Προχθές, μετά τη συνάντησή της με την Αμερικανίδα ομόλογό της στο περιθώριο της συνόδου των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, η Ντόρα Μπακογιάννη δήλωσε ότι «οι αποφάσεις για τις προσκλήσεις για ένταξη στη Συμμαχία δεν πρέπει να θεωρούνται και δεν είναι δεδομένες». Τόνισε, μάλιστα, ότι «η έγκαιρη, αμοιβαία αποδεκτή λύση στο θέμα του ονόματος αποτελεί ουσιώδη και αναγκαία προϋπόθεση για την ένταξη της FYROM στο ΝΑΤΟ». Στη συνάντηση με την Κοντολίζα Ράις συζητήθηκε όχι μόνο το ζήτημα της ονομασίας, αλλά και το κρίσιμο ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου. Οι εξελίξεις σ’ αυτό το μέτωπο εκ των πραγμάτων θα επηρεάσουν και τη διένεξη Αθήνας - Σκοπίων. Οι Σλαβομακεδόνες ισχυρίζονται αυθαιρέτως ότι εάν αλλάξουν όνομα, το κράτος τους θα αποσταθεροποιηθεί. Η αστάθειά του, όμως, εξαρτάται από τον αλβανικό αλυτρωτισμό και όχι από το όνομα. Στην πραγματικότητα και οι Αλβανοί και οι Αμερικανοί έχουν ανάγκη την ελληνική αναγνώριση της επικείμενης μονομερούς ανακήρυξης ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου. Για να την εξασφαλίσουν, όμως, πρέπει και οι δύο να δώσουν ισχυρό αντάλλαγμα στο μέτωπο της ονομασίας. Μία δήλωση του αλβανικού στοιχείου της FYROM ότι συμφωνεί με το όνομα «Ανω Μακεδονία» δεν θα άφηνε ασυγκίνητη την Ελλάδα. Το ίδιο και μία σαφή δήλωση της Ουάσιγκτον υπέρ μιας καθαρής λύσης, που δεν είναι άλλη από την ενιαία σύνθετη ονομασία για εσωτερική και διεθνή κρίση. | 
Comments