apo kathimerini


ΠOΛITIΣMOΣHμερομηνία δημοσίευσης: 24-08-07
Οψεις ενός σύνθετου ελληνισμού

Του Νικου Βατοπουλου

Χάρη στις μελέτες του ιστορικού Πίτερ Μπράουν χαρτογραφήθηκε στην ουσία ολόκληρη η περιοχή της Υστερης Αρχαιότητας, ανάμεσα στον κλασικό κόσμο και τον Μεσαίωνα. Μελετητής του ελληνισμού, με την ευρύτερη έννοια, ο Πίτερ Μπράουν είναι ένας επιφανής ιστορικός που συνέδεσε το όνομά του με τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, τις έννοιες του Ιερού στην κοσμική και εκκλησιαστική ζωή καθώς και με τις πηγές του Χριστιανισμού. Γεννημένος στο Δουβλίνο και με ακαδημαϊκή καριέρα στη Βρετανία και στις ΗΠΑ, ο Πίτερ Μπράουν βρέθηκε για μια ακόμη φορά στην Ελλάδα με την οποία τον συνδέουν βαθείς δεσμοί.

— Πώς αναπτύσσονται οι Ελληνικές Σπουδές στις ΗΠΑ;

— Ως πρόεδρος του Προγράμματος Ελληνικών Σπουδών στο Πρίνστον για 4 χρόνια, είχα την ευκαιρία να κρίνω την εξέλιξη. Προτιμώ να μιλώ για πράγματα που είχα άμεση εμπειρία. Στην περίπτωση του Πρίνστον, δεν μπορώ να σκεφτώ ένα πρόγραμμα που να είναι πιο ανοικτό σε πολλαπλές ερμηνείες του ελληνισμού σε όλες τις περιόδους της ιστορίας και σε όλες τις περιοχές όπου έζησαν και δημιούργησαν οι Ελληνες. Χρονολογικά διαστείλαμε την Υστερη Αρχαιότητα μέσα από το Βυζάντιο ώς την Οθωμανική περίοδο και φθάσαμε έως τη σύγχρονη εποχή. Γεωγραφικά, αυτή η αναζήτηση περιλαμβάνει όλα τα Βαλκάνια και μεγάλο κομμάτι της Αν. Ευρώπης ώς τη Γεωργία καθώς και το σύνολο της Αν. Μεσογείου. Είναι ο Ελληνισμός στην πληρέστερη ερμηνεία του, φωτισμένος με τέτοιον τρόπο ώστε να προβάλει την Ελλάδα στην παγκόσμια σκηνή.

— Με ποιον τρόπο η έρευνά σας συνδέεται με τον Ελληνισμό, αφού έχετε μελετήσει εις βάθος και την ιστορία του δυτικού Χριστιανισμού;

— Κανένας μελετητής της Παλαιοχριστιανιακής περιόδου ή της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας δεν μπορεί να δεχθεί αυθαίρετους διαχωρισμούς του κόσμου σε «δυτικό» και «ελληνικό» τμήμα. Αυτό διασφαλίζεται από την ενότητα της Μεσογείου καθώς και από την ελληνο-ρωμαϊκή συνείδηση ολόκληρης της αυτοκρατορίας. Είναι ένας κόσμος κατόπτρων: η θεολογία του Αυγουστίνου είναι αδιανόητη χωρίς τον ύστερο Πλατωνισμό. Το ρωμαϊκό Δίκαιο δεν θα είχε υπάρξει χωρίς τη συμβολή των νομικών που υπηρέτησαν τον Ιουστιανιανό. Πολύ απλά ο ελληνικός κόσμος δεν μπορεί να εξαιρεθεί από τη μελέτη της ονομαζόμενης «Δύσης». Οταν άρχισα να μελετάω τον Αγιο Αυγουστίνο (στη δεκαετία του ’60) κατάλαβα ότι έπρεπε να διαβάσω τον Πλωτίνο. Και όσο γυρίζω σε αυτόν αντιλαμβάνομαι ότι τον καταλαβαίνω καλύτερα χάρη στη γνώση μου για τους Ελληνες σύγχρονούς του, τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό, τον Βασίλειο της Καισαρείας και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Βλέπω τη μελέτη της ύστερης αρχαιότητας ως μία διαρκή συναυλία αντιφωνήσεων, όπου κάθε περιοχή συμβάλλει στον μεγάλο ύμνο, με κάθε γεωγραφικό «τόνο» να γίνεται περισσότερο ευκρινής σε όσους δεν περιορίστηκαν στην ξέχωρη μελέτη του λατινικού ή του ελληνικού κόσμου. Αυτοί οι κόσμοι ήταν πάντα ανοιχτοί ο ένας προς τον άλλον. Δεν βλέπω γιατί η μελέτη τους πρέπει να γίνεται με διαφορετικό τρόπο.

— Πώς αρχίσατε να μελετάτε την Υστερη Αρχαιότητα;

— Ο ιστορικός έχει καθήκον να μελετάει την αλλαγή. Η ζύμωση και η μεταβολή με ενδιέφεραν πάντα πολύ περισσότερο από την τελειότητα. Ετσι άρχισα να μελετάω τον κόσμο μετά την κλασική εποχή. Τότε αναδύθηκαν και οι μονοθεϊστικές θρησκείες που κυλάνε ακόμη στις φλέβες μας. Ο ιστορικός δεν ενδιαφέρεται για το τι πρεσβεύει μια θρησκεία, αλλά πώς αυτή επιδρά. Πώς αλλάζει την καθημερινότητα, πώς δημιουργεί θεσμούς, πώς χρωματίζει κάθε νήμα της κοινωνικής ζωής. Κάθε μελέτη του Χριστιανισμού πρέπει να περάσει μέσα από την Υστερη Αρχαιότητα.

— Υπάρχει παραλληλισμός ανάμεσα στην Υστερη Αρχαιότητα και τη σύγχρονη εποχή;

— Είμαι λίγο καχύποπτος απέναντι σε αυτές τις γενικεύσεις. Είναι η εποχή μας εποχή ηθικής παρακμής όπως η «παρηκμασμένη» ρωμαϊκή αυτοκρατορία; Είναι εποχή ανεξέλεγκτων μεταναστεύσεων όπως τότε με τις επιδρομές των βαρβάρων; Είναι εποχή φανατισμού όπως στο τέλος του παγανισμού; Αλλά μήπως ξέρουμε τι είναι η μοντέρνα εποχή μας; Οι αλλαγές είναι ταχύτατες. Ποιος, π.χ., θα μπορούσε να προβλέψει πριν από 30 χρόνια την άνοδο του ριζοσπαστικού Ισλάμ και άλλες μορφές εξτρεμισμού; Οι ιστορικοί οφείλουν να αποφεύγουν πρόωρες, μονόπλευρες βεβαιότητες για την εποχή στην οποία ζουν. Αυτό που πρέπει να κάνουν είναι να μας προετοιμάζουν για τις αλλαγές, για τους αιφνιδιασμούς, για την κατάρριψη εύκολων γενικεύσεων.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

επιλογές .....κεφαλονίτικα ανέκδοτα

Κεφαλονίτικα ανέκδοτα Συζητούν τρεις παπάδες, ένας από το Αγιο όρος, ένας από την Αθήνα και ένας Κεφαλονίτης για το πως κατανέμουν τα έσοδα των εκκλησιών τους. Λέει ο παπάς από το Αγιο όρος: «Εγώ Πετάω στον αέρα όλα τα νομίσματα και όσα έρθουν κορώνα είναι του Θεού και τα δίνω για τις ανάγκες της εκκλησίας και όσα έρθουν γράμματα είναι δικά μου». Λέει ο Αθηναίος παπάς: «Και εγώ πετάω τα νομίσματα στον αέρα και όσα σταθούν όρθια είναι του Θεού και της εκκλησίας, όσα πέσουν στο πλάι (κορώνα ή γράμματα) είναι σαφώς δικά μου». Και στο τέλος ο Κεφαλονίτης ο παπάς: «Εγώ κύριοι συνάδελφοι κάνω το ίδιο που κάνετε και εσείς με πιο απλές διαδικασίες για να μη χάνουμε και χρόνο. Πετάω στον αέρα όλα τα νομίσματα. Όσα θέλει τα κρατάει ο Θεός και όσα πέσουν κάτω είναι δικά μου!» Είναι ένας Κερκυραίος, ένας Κεφαλλονίτης κι ένας Λευκαδίτης, που ξεμονάχιασαν, κάπου σ' ένα αραχνιασμένο, σκοτεινό υπόγειο ένα λυχνάρι, απ' αυτά τα μυστήρια με τα τζίνια. Το τρίψανε και ξεπετάχτηκε το τζίνι. «Έχετε ο...
Read more

GETS 12:49 Ελληνογερμανική συνεργασία για φωτοβολταϊκά από γραφένιο

Image
GETS   12:49 Ελληνογερμανική συνεργασία για φωτοβολταϊκά από γραφένιο ΑΠΕ-ΜΠΕ Έρευνα πάνω στα φωτοβολταϊκά τελευταίας γενιάς, με βασικό υλικό το γραφένιο, πραγματοποιούν δύο ομάδες εξειδικευμένων ερευνητών, προερχόμενων από το γερμανικό ινστιτούτο Helmholtz-Zentrum Berlin και το Εργαστήριο Νανοτεχνολογίας LTFN του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Η έρευνα πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος "GRΕlect", το οποίο χρηματοδοτείται από τη δράση "Διμερής Συνεργασία Ελλάδας-Γερμανίας στην Έρευνα και την Τεχνολογία 2013- 2015" της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ). Το πρόγραμμα έχει ως στόχο την εφαρμογή του γραφένιου ως διαφανούς ηλεκτροδίου στην κατασκευή εξελιγμένων οργανικών ηλεκτρονικών διατάξεων, όπως Οργανικών Φωτοβολταϊκών Κελιών και Οργανικών Τρανζίστορ. "Το πολλά υποσχόμενο υλικό, με τις ασυνήθιστες ιδιότητές του, όπως είναι η μεγάλη ηλεκτρική αγωγιμότητα, η υψηλή οπτική διαφάνεια, η θερμική στα...
Read more

Πάπας Φραγκίσκος: «Το οικονομικό σύστημα δεν μπορεί να βασίζεται σε ένα θεό που ονομάζεται χρήμα» Ο πάπας Φραγκίσκος κατά του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος. Ο πάπας Φραγκίσκος έκανε σήμερα μια από τις δριμύτερες επιθέσεις του εναντίον του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος λέγοντας πως δεν μπορεί πλέον να είναι βασισμένο σ' ένα «θεό που ονομάζεται χρήμα», ένα «είδωλο» που «ορίζει» τα πάντα, και κάλεσε τους ανέργους να δώσουν μάχη για την εργασία, λέγοντας πως η ανεργία φέρνει «πόνο» και στερεί από τον άνθρωπο την «αξιοπρέπεια». Ο πάπας, ο οποίος πραγματοποιεί ποιμενική επίσκεψη στη Σαρδηνία, έφτασε στο αεροδρόμιο του Κάλιαρι λίγο μετά τις 08:15 (τοπική ώρα, 09:15 ώρα Ελλάδας). Κατά τη συνάντησή του στην πρωτεύουσα της Σαρδηνίας με ανέργους, ανάμεσα στους οποίους ήταν εργάτες ορυχείων που φορούσαν τα κράνη τους και του μίλησαν για την κατάστασή τους, άφησε κατά μέρος το χειρόγραφο της ομιλίας του και αυτοσχεδίασε για σχεδόν 20 λεπτά. "Βρήκα πόνο εδώ... Σε κάνει αδύναμο και σου στερεί την ελπίδα», είπε. «Συγχωρήστε με αν χρησιμοποιώ δυνατές λέξεις, αλλά εκεί όπου δεν υπάρχει δουλειά, δεν υπάρχει αξιοπρέπεια». Ο ποντίφικας άφησε κατά μέρος τη χειρόγραφη ομιλία του αφού άκουσε τον Φραντσέσκο Ματάνα, ένα 45χρονο παντρεμένο πατέρα τριών παιδιών ο οποίος έχασε πριν από τέσσερα χρόνια τη δουλειά του σε μια εταιρεία εναλλακτικών πηγών ενέργειας. Με τη φωνή του να τρέμει, ο Ματάνα είπε στον πάπα ότι η ανεργία «καταπιέζει και σε φθείρει ως τα βάθη της ψυχής του». Το πλήθος των περίπου 20.000 ανθρώπων που είχε συγκεντρωθεί σε μια πλατεία κοντά στο λιμάνι του Κάλιαρι επευφημούσε τον πάπα κάθε φορά που αυτός μιλούσε για τα δικαιώματα των εργατών και τον προσωπικό όλεθρο που φέρνει η ανεργία. "Δεν θέλουμε αυτό το παγκοσμιοποιημένο οικονομικό σύστημα που μας κάνει τόσο κακό», τόνισε απευθυνόμενος στο πλήθος ο πάπας, ο οποίος αργότερα χοροστάτησε μιας λειτουργίας στην οποία παρέστησαν περίπου 300.000 άνθρωποι έξω από τον καθεδρικό ναό της πόλης. «Οι άνδρες και οι γυναίκες πρέπει να είναι στο κέντρο του οικονομικού συστήματος, όπως το θέλει ο Θεός, όχι το χρήμα». "Ο κόσμος έχει γίνει ειδωλολάτρης και ο θεός του αποκαλείται χρήμα», πρόσθεσε. Η ανεργία στη Σαρδηνία υπερβαίνει το 18% του ενεργού πληθυσμού (είναι 12% στην Ιταλία) και φτάνει το 51% μεταξύ των νέων. Ωστόσο ο πάπας έκανε σαφές πως αυτά που λέει δεν αφορούν μόνο την τοπική κατάσταση. "Δεν είναι πρόβλημα της Ιταλίας και της Ευρώπης ... Είναι η συνέπεια μιας παγκόσμιας επιλογής, ενός οικονομικού συστήματος το οποίο προξενεί αυτή την τραγωδία, ενός οικονομικού συστήματος που έχει στο κέντρο του ένα είδωλο που αποκαλείται χρήμα», τόνισε ο Φραγκίσκος υπό τις επευφημίες του πλήθους. Πηγή: AΠE-MΠΕ

Πάπας Φραγκίσκος: «Το οικονομικό σύστημα δεν μπορεί να βασίζεται σε ένα θεό που ονομάζεται χρήμα» Ο πάπας Φραγκίσκος κατά του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος. Ο πάπας Φραγκίσκος έκανε σήμερα μια από τις δριμύτερες επιθέσεις του εναντίον του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος λέγοντας πως δεν μπορεί πλέον να είναι βασισμένο σ' ένα «θεό που ονομάζεται χρήμα», ένα «είδωλο» που «ορίζει» τα πάντα, και κάλεσε τους ανέργους να δώσουν μάχη για την εργασία, λέγοντας πως η ανεργία φέρνει «πόνο» και στερεί από τον άνθρωπο την «αξιοπρέπεια». Ο πάπας, ο οποίος πραγματοποιεί ποιμενική επίσκεψη στη Σαρδηνία, έφτασε στο αεροδρόμιο του Κάλιαρι λίγο μετά τις 08:15 (τοπική ώρα, 09:15 ώρα Ελλάδας). Κατά τη συνάντησή του στην πρωτεύουσα της Σαρδηνίας με ανέργους, ανάμεσα στους οποίους ήταν εργάτες ορυχείων που φορούσαν τα κράνη τους και του μίλησαν για την κατάστασή τους, άφησε κατά μέρος το χειρόγραφο της ομιλίας του και αυτοσχεδίασε για σχεδόν 20 λεπτά. "Βρ...
Read more