Tου Σπυρου Τσιρου
Γιατί να την ξεχνάμε, αφού μοιάζει με «δικλείδα ασφαλείας» και μπορεί να μας προφυλάσσει από δυσάρεστες εξελίξεις, έστω και μερικές φορές; Αδικο έχει, άραγε, όποιος υποστηρίζει πως αν τη λογαριάζαμε, τη συνυπολογίζαμε όσο πρέπει, θα είχαμε γλιτώσει από ουκ ολίγα; Και επειδή με αυτά που συμβαίνουν τα πράγματα δυσκόλεψαν, έφτασε η ώρα να τη θυμηθούμε, να σκεφτούμε τις επιπτώσεις που έχουν στην υγεία οι υπερβάσεις της, την επίδραση που ασκεί στη ζωή ο παραμερισμός της, η αδιαφορία για την ύπαρξή της, το μέτρο που υποδεικνύει αυτή η ίδια για την κοινωνική συμπεριφορά, την αξιοπρέπεια, την υπομονή και την αντοχή ή τους λογικούς φραγμούς που θέτει στην αδιαντροπιά, στο θράσος και στην ανοησία... Διότι, η λέξη όριο (στον ενικό αριθμό) ή όρια (στον πληθυντικό) δεν εκφράζει απλώς, ως μικρό στοιχείο του λόγου, μια αυτοτελή έννοια ή και σχέση εννοιών, όπως αναρίθμητες άλλες. Ούτε συνοδεύει ασάφειες, αοριστίες και πέφτει στο κενό.
Πολυσήμαντη, καθώς είναι, ταυτίζεται μεν με τη νοητή γραμμή ίσαμε την οποία εκτείνεται μια χώρα ή μια περιοχή, ακόμη και ένας αγρός, πλην όμως έχει και διαφορετικές διαστάσεις ή πλευρές, ποικίλες παραμέτρους που τη συνδέουν με τη διαβίωση, τις επιλογές και την καθημερινότητα των ανθρώπων.
Κυρίως, επειδή έχει συνταιριάξει με το ακραίο σημείο «μέχρι του οποίου εξικνείται μια κατάστασις ή ενέργεια» –όπως έλεγαν τα λεξικά του παρελθόντος– ένα σημείο που δεν δύναται ή δεν πρέπει να υπερβαίνει κανείς, αν θέλει να έχει ήσυχο το κεφάλι του. Και μπορεί να ακούγεται η φράση «τα πάντα επιτρέπονται», αρκεί εκείνος που τη λέει να μην παραλείπει το συμπλήρωμά της «αλλά μέχρις ενός ορίου». Μόνο που τα όρια δεν είναι αποκλειστικά θέμα των θνητών. Στα όριά της έχει φτάσει η Φύση και πασχίζει, με ξεσπάσματα, να βρει τους παλιούς της ρυθμούς, να αποκαταστήσει τις κλονισμένες της ισορροπίες. Τα όρια ασφαλείας έχουν ξεπεράσει, προ πολλού, οι ρύποι στην ατμόσφαιρα και η μόλυνση του περιβάλλοντος, που προκαλούν βλάβες, ίσως και ανήκεστες, στην υγεία. Να θυμηθούμε πόσο σκληρά δοκιμάστηκε η αντοχή μικρών και μεγάλων στον τόπο μας, στα τέλη Ιουνίου, όταν η θερμοκρασία ανέβηκε πάνω από τα συνήθη θερινά όρια και ενέσκηψε εκείνος ο φοβερός, ο πρωτόγνωρος, ο φονικός καύσωνας;
Γεγονότα, καταστάσεις, ουσιώδη ή επουσιώδη στοιχεία, λόγοι και αντίλογοι μαρτυρούν πως η λέξη αυτή είναι συνυφασμένη με την πραγματικότητα. Λίγες κουβέντες γίνονται για τα όρια ταχύτητας των αυτοκινήτων στους δρόμους, που προστατεύουν οδηγούς, συνεπιβάτες και όχι μόνο από τα ατυχήματα; Και πόσοι ταλαιπωρημένοι από τις αναποδιές και τα βάσανα, δεν συνηθίζουν να επαναλαμβάνουν ότι «έχουν φτάσει στα όριά τους»; Ορια έχουν οι υπερβολές, οι ειρωνείες, οι εξυπνάδες, η αμέλεια, τα σφάλματα, τα κατά συνθήκην ψεύδη που λέγονται χάριν της κοινωνικής συμβατικότητας, τα παράπονα, οι γκρίνιες, αλλά και οι δικαιολογίες, όταν προσπαθούν να καλύψουν τα αδικαιολόγητα, για να αποσείσουν ευθύνες. Το ερώτημα είναι αν η λογική καταφέρνει να βρει εγκαίρως τις υπερβάσεις τους, ώστε να αποφευχθούν τα χειρότερα, που δεν παύουν ποτέ να υπάρχουν και να επιφυλάσσουν δυσάρεστες εκπλήξεις...
Comments