| Ο Αισχύλος ως ριάλιτι; Tης Μαριας Κατσουνακη «Η “Ορέστεια” είναι επίκαιρη όσο ποτέ. Το θεμελιώδες κείμενο της δημοκρατίας θέτει υπό αμφισβήτηση την ίδια τη φύση της δημοκρατίας», απεφάνθη ο γερμανικός Τύπος, με αφορμή την παράσταση του θεατρικού οργανισμού Σάουσπιλ της Φρανκφούρτης. Το περασμένο Σάββατο στην Επίδαυρο η πεντάωρη εκδοχή της τραγωδίας του Αισχύλου από την Κάριν Νόιχοϊζερ άφησε το ελληνικό κοινό μουδιασμένο, να συζητάει τα υπέρ και τα κατά με ψυχραιμία και εξοικείωση -πλέον- στα νεωτερικά, μεταμοντέρνα, σκηνοθετικά εγχειρήματα. Μουδιασμένο αλλά κινητοποιημένο, με εμπλουτισμένο λεξιλόγιο πέρα από το «συμπαθητικό» και «ενδιαφέρον», με τα οποία ξεμπέρδευε, χαρακτηρίζοντας με συνοπτικές διαδικασίες τη συντριπτική πλειοψηφία των παραστάσεων της Επιδαύρου. Το ίδιο συνέβη και με την «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή, παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου και του Ελληνικού Φεστιβάλ, υπό την καθοδήγηση του Πέτερ Στάιν. Αλλους θύμωσε, άλλους συνεπήρε, όλοι είχαν να πουν ένα καλό λόγο για την πρωταγωνίστρια Στεφανία Γουλιώτη. Οπως και να ’χει, ο Γερμανός σκηνοθέτης και η «ανάγνωσή» του στον Σοφοκλή, τροφοδότησε το κουρασμένο ελληνικό θεατρικό τοπίο. Η κατά Βογιατζή «Αντιγόνη» ήταν, ύστερα από πολλά χρόνια, μια διαφορετική, ελληνική, προσέγγιση της αρχαίας τραγωδίας. Οι Γερμανοί, είναι αλήθεια, έχουν ισχυρή παράδοση στην αρχαία ελληνική γραμματεία. Η λόγια και φιλολογική προσέγγιση δεν εμποδίζει ούτε τον πολιτικό - ιστορικό στοχασμό (βλ. εκσυγχρονισμό) ούτε τον αισθητικό πειραματισμό. Εκκινώντας από στέρεη θεατρολογική βάση και παιδεία, οι Γερμανοί σκηνοθέτες ασκούνται (και αρέσκονται) σε ποικίλες σκηνοθετικές πτήσεις και ερμηνείες. Απενοχοποιημένοι, αυτοσαρκαζόμενοι, κάποτε ακραίοι στις επιλογές τους, άλλοτε αποδομώντας και ανασυνθέτοντας το κείμενο, αλλά και, συχνά, ακολουθώντας πιστά τον πνεύμα και το γράμμα του ποιητή. Πόσο εύκολο θα ήταν για έναν Ελληνα σκηνοθέτη (κοινωνικά και ψυχικά - αν όχι ηθικά) να συλλάβει τον Απόλλωνα και την Αθηνά ως τηλε-αστέρες δημαγωγούς και να μετατρέψει σε ψυχαγωγικό θέαμα τη δίκη με το Χορό των Ευμενίδων, υποσκάπτοντας το κάθε άλλο παρά ακλόνητο οικοδόμημα της δημοκρατίας και της δικαστικής εξουσίας; Ο Αισχύλος ως ριάλιτι; Κι όμως· η διολίσθηση στην καρικατούρα και στο γκροτέσκο ήταν μια «προδοσία» ευφάνταστη, γόνιμη, που φανέρωνε ευπρόσδεκτη αυθάδεια και ανησυχία. Οι φετινές επιλογές του Φεστιβάλ της Επιδαύρου, η σύνθεση της ελληνικής «Αντιγόνης», της ελληνογερμανικής «Ηλέκτρας» και της γερμανικής «Ορέστειας», ανέτρεψε την εικόνα της σύναξης παραστάσεων με φανερά συμπτώματα υπερκόπωσης και εξάντλησης. Ενόχλησε αλλά ταυτόχρονα άρδευσε την κατεστημένη θεατρική αντίληψη με ιδέες, διφορούμενους ή αινιγματικούς χειρισμούς, αντιρρήσεις, προτάσεις, προθέσεις. Το επόμενο βήμα μπορεί να είναι ακόμη πιο διεθνοποιημένο και απρόβλεπτο. |
Comments