Δύο «ξένοι» ηγέτες στην ίδια... χώρα /kathimerini
Ακτινογραφία στον πρόεδρο και τον πρωθυπουργό των Σκοπίων Του Αθανασιου Ελλις
Είναι και οι δυο σχετικά νέοι. Πρόεδρος και πρωθυπουργός ενός μικρού κράτους που αναζητεί τη θέση του στην Ευρώπη και τους ευρωατλαντικούς θεσμούς. Εκεί τελειώνουν οι ομοιότητες ανάμεσα στον 45χρονο πρόεδρο και τον 38χρονο πρωθυπουργό των Σκοπίων. Το μόνο που ενώνει τον Μπράνκο Τσερβενκόφσκι και τον Νίκολα Γκρούεφσκι είναι το Σύνταγμα της ΠΓΔΜ, το οποίο τους εξαναγκάζει σε μία ανίερη πολιτική συνύπαρξη παρά τις ιδεολογικές τους διαφορές και την αντιπάθεια που τρέφει ο ένας για τον άλλον. Αυτά που τους χωρίζουν είναι πολλά: διαφορετικές ρίζες και ανατροφή, διαφορετικό ύφος και ταμπεραμέντο, διαφορετικοί στόχοι και προτεραιότητες. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι είναι «δύο ξένοι στην ίδια χώρα».
Ο ένας, σοσιαλδημοκράτης, με το βλέμμα στραμμένο στην Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες, δηλώνει ευθέως ότι το ευρωατλαντικό μέλλον της χώρας του περνάει από την Ελλάδα και γι' αυτό το κύριο ζητούμενο δεν είναι η εξασφάλιση της υποστήριξης των τρίτων, αλλά η συμφωνία με την Ελλάδα στη βάση ενός λογικού συμβιβασμού. Ο άλλος, εθνικιστής, παρορμητικός και απρόβλεπτος, βιώνει μια εσωτερική μάχη ανάμεσα στις οικογενειακές του ρίζες από την Ελλάδα και τη συγκρουσιακή ψυχολογία έναντι της χώρας μας που γεννάει η καταγωγή του. Εκ των πραγμάτων, τους δυο άνδρες ενώνει ο χειρισμός του ζητήματος του ονόματος, όμως και εδώ οι προσεγγίσεις τους είναι διαφορετικές.
Παιδί του Γκλιγκόροφ
Ο Μπράνκο Τσερβενκόφσκι χαρακτηρίζεται ρεαλιστής. Αναρριχήθηκε στην πολιτική ευρισκόμενος στη σκιά του ιστορικού πρώτου προέδρου της ΠΓΔΜ (1991 - 2000) Κίρο Γκλιγκόροφ, από τον οποίο ση συνέχεια αποστασιοποιήθηκε. Πρωταγωνιστεί στα κορυφαία πολιτικά και πολιτειακά αξιώματα από την ημέρα που τα Σκόπια έγιναν ανεξάρτητο κράτος. Εξελέγη πρωθυπουργός τον Αύγουστο του 1992 σε ηλικία μόλις 29 ετών. Ηγήθηκε της κυβέρνησης στα πρώτα «δύσκολα» χρόνια, όταν ακόμη η ΠΓΔΜ έδινε μάχη για την αποδοχή της από τη διεθνή κοινότητα και πέτυχε την είσοδό της στον ΟΗΕ (Απρίλιος '93). Ως πρωθυπουργός αντιμετώπισε τα οικονομικά αντίμετρα του Ανδρέα Παπανδρέου ('94 - '95) και υπέγραψε την Ενδιάμεση Συμφωνία με την Ελλάδα (Σεπτέμβριος '95). Το 1998 έχασε στις εκλογές, παρέμεινε τέσσερα χρόνια στην αντιπολίτευση, και επανήλθε στην πρωθυπουργία το 2002. Ενάμιση χρόνο μετά, τον Μάιο του 2004, εξελέγη πρόεδρος, μετά τον απρόσμενο θάνατο του Μπόρις Τραϊκόφσκι σε αεροπορικό δυστύχημα.
Ο σημερινός πρέσβης της ΠΓΔΜ στην Αθήνα, κ. Χατζίνσκι, ο οποίος έχει διατελέσει υπουργός Εξωτερικών και Αμυνας σε κυβερνήσεις του Τσερβενκόφσκι και είχε αναπτύξει πολύ καλή σχέση με τον Θόδωρο Πάγκαλο, υπήρξε ο στενότερος συνεργάτης του. Θεωρείται από τις πιο μετριοπαθείς φωνές και προσβλέπει στην επάνοδό του στην πολιτική ζωή των Σκοπίων.
Ο Τσερβενκόφσκι είχε μια ταραχώδη πολιτική σταδιοδρομία. Παλαιότερα είχε δεχθεί βολές από τη διεθνή κοινότητα για διαφθορά. Ομως, τώρα, λόγω των εθνικιστικών τάσεων του Γκρούεφσκι, η Αμερική και η Ευρώπη επιλέγουν να τον αντιμετωπίσουν ως τον έμπειρο ηγέτη με τον οποίο μπορούν να συνεργαστούν και δεν κρύβουν ότι τον προτιμούν από τον πρωθυπουργό. Σε κατάθεσή του στο Κογκρέσο τον περασμένο Νοέμβριο, ο Νίκολας Μπερνς είχε καταστήσει σαφές ότι η Ουάσιγκτον έχει πολύ καλές σχέσεις με τον πρόεδρο, αλλά όχι απαραίτητα και με τον πρωθυπουργό. Ο Τσερβενκόφσκι διατηρεί στενή φιλία και με τον Χαβιέ Σολάνα.
Τις επόμενες εβδομάδες η Δύση θα επιχειρήσει να στηρίξει τον Τσερβενκόφσκι, έτσι ώστε να αυξηθεί η δύναμη των Σοσιαλδημοκρατών σε σημείο που να μην μπορεί ο Γκρούεφσκι να επιβάλει τη θέλησή του. Το εγχείρημα δεν δείχνει εύκολο. Οι πρώτες δημοσκοπήσεις, αλλά και η αίσθηση έμπειρων αναλυτών της πολιτικής κατάστασης της χώρας συγκλίνουν στην άποψη ότι ο πρωθυπουργός θα παραμείνει ισχυρός, καθώς «παίζει χωρίς αντίπαλο». Γι' αυτό, άλλωστε, προκήρυξε πρόωρες εκλογές.
«Σκληρός» με την Αθήνα
Από την πλευρά του ο Νίκολα Γκρούεφσκι είναι ατίθασος και εγωκεντρικός, αλλά ευθύς, ευφυής και πειστικός στην παράθεση επιχειρημάτων. Δεν εμπιστεύεται εύκολα και για στενούς συνεργάτες έχει επιλέξει «δικούς του ανθρώπους». Χαρακτηριστικές περιπτώσεις, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης που είναι κουμπάρος του και ο αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών που είναι εξάδελφός του.
Σε ένα απόλυτα διεφθαρμένο περιβάλλον δεν χρεώθηκε ποτέ κάποια ατασθαλία. Εχει την εικόνα του αδιάφθορου και σε αυτό οφείλει τη δημοφιλία του. Ζει μια λιτή ζωή και αυτό εκτιμάται από τους πολίτες. Δεν χρησιμοποιεί την πολυτελή πρωθυπουργική βίλα, αλλά διαμένει με την οικογένειά του σε ένα μικρό διαμέρισμα 60 τετραγωνικών το οποίο μάλιστα ανήκει στη μητέρα του.
Ως υπουργός Οικονομικών αγωνίσθηκε κατά της φοροδιαφυγής και της διαφθοράς και εισήγαγε ευρείες μεταρρυθμίσεις, μεταξύ αυτών και την επιβολή ΦΠΑ στις εμπορικές συναλλαγές. Αρχικά εμφανίσθηκε ως μεταρρυθμιστής της ευρωπαϊκής Κεντροδεξιάς και σχημάτισε κυβέρνηση με πολλά στελέχη από διεθνείς οργανισμούς. Στην πορεία υπέκυψε στα εθνικιστικά ανακλαστικά και επένδυσε στο πατριωτικό προφίλ του ανυποχώρητου «υπερασπιστή των εθνικών δικαίων». Λέγεται ότι ειλικρινά νιώθει πως τμήμα της βόρειας Ελλάδας ανήκει στην ΠΓΔΜ και θα ήθελε να το «απελευθερώσει».
Οι επικριτές του τον κατηγορούν για ανευθυνότητα επειδή επέλεξε να συγκρουσθεί με την Ελλάδα για το όνομα, προσβλέποντας στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών και στην αύξηση της πολιτικής του δύναμης. Εκτιμάται πάντως ότι εάν εξασφαλίσει μεγάλο ποσοστό και σχηματίσει σταθερή κυβέρνηση ίσως αισθανθεί αρκετά ισχυρός ώστε να προχωρήσει σε έναν αξιοπρεπή συμβιβασμό στο όνομα.
Υπέρ συμβιβασμού
Αντίθετα, ο Τσερβενκόφσκι αντιλαμβάνεται ότι αυτή καθαυτή η επιβίωση των Σκοπίων εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την ενσωμάτωσή τους στους ευρωατλαντικούς θεσμούς: στην ασφάλεια που παρέχει το ΝΑΤΟ και στην οικονομική ευημερία που εξασφαλίζει η Ε.Ε. Γι' αυτό τάσσεται ανοιχτά υπέρ ενός λογικού συμβιβασμού στο θέμα του ονόματος, χωρίς να σημαίνει ότι θα δεχόταν οποιαδήποτε λύση. Εκτιμάται ότι κατά την προεκλογική περίοδο θα επιχειρήσει να χρεώσει την αποτυχία ένταξης στο ΝΑΤΟ στις σπασμωδικές κινήσεις του Γκρούεφσκι.
Ως αντιπολίτευση, την περίοδο '98 - '02, επέκρινε την τότε κυβέρνηση που αναζητούσε συμβιβαστική λύση στο όνομα, ήταν όμως έτοιμος να τη στηρίξει. Στις 22 Φεβρουρίου του 2001, όταν στο περιθώριο της διαβαλκανικής συνάντησης κορυφής ο Κώστας Σημίτης συζητούσε με τον τότε πρωθυπουργό της ΠΓΔΜ Λιούπκο Γκεοργκιέφσκι την ονομασία Gorna Makedonija, ο Ελληνας πρωθυπουργός ζήτησε από τον σοσιαλδημοκράτη Τσερβενκόφσκι να στηρίξει τον συμβιβασμό. «Ως αντιπολίτευση είμαι αναγκασμένος να αντιδράσω, αλλά δεν θα τορπιλίσω τη συμφωνία» είχε διαβεβαιώσει τον συνομιλητή του. Η εσωτερική κρίση στα Σκόπια δεν επέτρεψε την προώθηση της συμφωνίας που θα είχε κλείσει αξιοπρεπώς το ζήτημα.
Πρόεδρος της κομμουνιστικής νεολαίας
Ο Μπράνκο Τσερβενκόφσκι γεννήθηκε τον Οκτώβριο του 1962 στο Σεράγεβο. Σπούδασε πληροφορική στη Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανολόγων του Πανεπιστημίου Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου στα Σκόπια. Πρώην κομμουνιστής, υπήρξε πρόεδρος της νεολαίας Γιουγκοσλάβων κομμουνιστών. Τον Απρίλιο του ’91 εξελέγη πρόεδρος της Σοσιαλδημοκρατικής Ενωσης (SDSM) που είναι σήμερα το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα ση χώρα. Ως πρωθυπουργός υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής των επενδύσεων που έρχονταν από την Ελλάδα και είχε παρευρεθεί σε αρκετά εγκαίνια νέων ελληνικών επιχειρήσεων.
Τον Ιούλιο του ’96 διέταξε να αποσυρθούν οι αλβανικές σημαίες από τα κρατικά κτίρια στο δυτικό τμήμα της χώρας. Η απόφαση προκάλεσε αντιδράσεις και αιματηρές εξεγέρσεις. Σχεδόν μια δεκαετία αργότερα, το 2005, έδειξε να έχει διδαχθεί από το πάθημα, και ως πρόεδρος ανέλαβε την πρωτοβουλία για τη νομιμοποίηση της χρήσης της αλβανικής σημαίας.
Γιος πρόσφυγα από την Ελλάδα
Ο Νικόλαος Γκρούεφσκι γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1970 στα Σκόπια. Ο πατέρας του γεννήθηκε στη Φλώρινα αλλά ως «Μακεδόνας του Αιγαίου» έφυγε από την Ελλάδα για να ζήσει στη «Μακεδονία» της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας. Σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο του Μοναστηρίου και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο London Securities Institute. Ασχολήθηκε με την πυγμαχία και το θέατρο και το 1998, σε ηλικία 28 ετών, ανέλαβε υπουργός Εμπορίου. Το 1999 έγινε υπουργός Οικονομικών, ενώ τη διετία 2000 - 2002 διετέλεσε πρόεδρος του χρηματιστηρίου. Μετά την ήττα του κόμματός του στις εκλογές του 2002 (τις οποίες κέρδισε ο Τσερβενκόφσκι) ακολούθησε μια περίοδος εσωκομματικών συγκρούσεων που κατέληξε σε διάσπαση του VMRO. Ο ηττημένος πρωθυπουργός Λιούπκο Γκεοργκιέφσκι ίδρυσε δικό του κόμμα (VMRO - Λαϊκό Κόμμα) αλλά δεν κατάφερε να προσελκύσει πολλούς υποστηρικτές. Ο Γκρούεφσκι ανεδείχθη πρόεδρος του κόμματος και τέσσερα χρόνια αργότερα, τον Αύγουστο του 2006, εξελέγη πρωθυπουργός..
Comments