Επιλογές .από καθημερινήΕΥΡΩΣΥΝΤΑΓΜΑ

Ξαναρχίζει στην Ε.Ε. η συζήτηση για Ευρωσύνταγμα Του ανταποκριτή μας στις Βρυξελλες Κωνσταντινου Καλλεργη Ο Τιτανικός αναπαύεται ακόμα στην άβυσσο του Ατλαντικού, όμως το δεύτερο πιο διάσημο ναυάγιο της πρόσφατης ευρωπαϊκής ιστορίας, το Σύνταγμα της Ενωσης, επιστρέφει: στη σύνοδο κορυφής του Ιουνίου, οι «27» θα κληθούν να συμφωνήσουν στο περίγραμμα μιας νέας Ευρωπαϊκής Συνθήκης. Η προσπάθεια έχει αρχίσει από καιρό, όμως με την ανάληψη της γαλλικής προεδρίας από τον Νικολά Σαρκοζί τερματίσθηκε η μια ουσιαστική εκκρεμότητα, η πολιτική αβεβαιότητα στη Γαλλία. Η συζήτηση μπορεί να αρχίσει… Μία ημέρα νωρίτερα είχαν συναντηθεί στο Βερολίνο οι λεγόμενοι «Σέρπα», οι διπλωμάτες που εκπροσωπούν τα κράτη-μέλη ενώπιον της γερμανικής προεδρίας της Ενωσης. Στις δε 17 και 18 Ιουνίου, οι υπουργοί Εξωτερικών των «27» θα αναλάβουν να λύσουν τις όποιες εκκρεμότητες λίγες ημέρες πριν από τη σύνοδο κορυφής και την τελική μάχη. Μια μάχη που περιστρέφεται γύρω από δύο θεμελιώδη ερωτήματα: αν είναι πράγματι η «ένωση» απώτερος στόχος των μελών της «Ενωσης» και πώς θα διαμορφωθεί το ισοζύγιο ισχύος στη θεσμική Ευρώπη του σήμερα. Η απάντηση που δίνει το σημερινό πολιτικό κλίμα στο πρώτο ερώτημα, είναι καταλυτική: κάθε αναφορά ή μνεία σε μια ομόσπονδου χαρακτήρα συλλογικότητα έχει απαλειφθεί, από την ίδια τη λέξη «Σύνταγμα» μέχρι τα πιο συμβολικά όπως η επισημοποίηση της σημαίας και του «ύμνου» της Ευρώπης. Επρόκειτο για απαίτηση μικρού αριθμού κρατών με επικεφαλής τη Βρετανία, την Τσεχία και την Πολωνία, όμως ουδείς στην Ευρώπη έκρινε ότι άξιζε τον κόπο η παραμικρή προσπάθεια διάσωσής τους. Απλή «συνθήκη» Eτσι η συνθήκη θα είναι ακριβώς αυτό, μια απλή «συνθήκη» που αντί να αντικαταστήσει τις υπάρχουσες της Ρώμης, του Μάαστριχτ, του Αμστερνταμ και της Νικαίας, θα προστεθεί σε αυτές. Ο βασικός υπολογισμός είναι ότι έτσι θα αποκρουσθεί κάθε αίτημα για δημοψήφισμα στη Γαλλία ή τη Βρετανία αλλά, επιπλέον, υποδεικνύει τη γενικότερη φορά της συζήτησης: η μάχη δεν διεξάγεται στο φιλοσοφικό πεδίο των πεπρωμένων της Ευρώπης αλλά περιορίζεται στα στοιχειώδη. Οι συζητήσεις καλύπτονται από πέπλο απόλυτης μυστικότητας, όμως μερικά στοιχεία έχουν γίνει λίγο ώς πολύ γνωστά. Η θέση του προέδρου του Συμβουλίου που θα αντικαταστήσει την ανά εξάμηνο εναλλαγή των κρατών-μελών δείχνει κατοχυρωμένη ενώ μάλλον θα διασωθεί και ο λεγόμενος «υπουργός Εξωτερικών», χωρίς φυσικά να ονομάζεται «υπουργός», αν και μένει να φανεί κατά πόσον θα έχει παρουσία και αρμοδιότητες κάπως μεγαλύτερες από το υφιστάμενο δίδυμο ύπατου εκπροσώπου και επιτρόπου Εξωτερικών. Συζητήσιμο είναι αν θα σωθεί η λεγόμενη «Κοινωνική Χάρτα» που συμφωνήθηκε το 2000 στη Νίκαια και προσαρτήθηκε στο Σύνταγμα. Η Βρετανία το απορρίπτει, όμως οι περισσότεροι συμφωνούν ότι θα πρέπει να υπάρχει κάποια έστω και νεφελώδης αναφορά σε μια κοινωνική διάσταση της Ευρώπης, εις απάντησιν της (λασπολογικής μεν, επιτυχημένης δε) επίθεσης της γαλλικής και όχι μόνον Αριστεράς κατά της «φιλελεύθερης» απόκλισης του αρχικού συντάγματος. Ενα θέμα που ουδείς επιθυμεί να επανεξετάσει είναι οι πρόνοιες για τη στάθμιση των ψήφων στο συμβούλιο υπουργών, που με βάση το Σύνταγμα λαμβάνονται με πλειοψηφία του 55% των κρατών-μελών αν εκπροσωπούν το 65% του πληθυσμού της Ενωσης. Μάλλον δύσκολα θα αποφευχθεί η συζήτηση αν μη τι άλλο γιατί η Πολωνία, που θεωρεί ότι το σύστημα την αδικεί, απαιτεί αλλαγές που να αυξάνουν το «ειδικό βάρος» της και το αίτημα αυτό ενδόμυχα συμμερίζονται και άλλοι. Η Βρετανία ζητάει να περιορισθούν οι τομείς στους οποίους καταργείται το εθνικό βέτο ειδικά δε σε θέματα «ησυχίας τάξης και ασφάλειας», όμως για τη Γαλλία ή την Ιταλία η κατάργηση του βέτο ειδικά σε αυτούς τους τομείς είναι κεφαλαιώδους σημασίας και λέγεται ότι μια λύση είναι να δοθεί στη Βρετανία συγκεκριμένη εξαίρεση από τις κοινές αποφάσεις στο θέμα αυτό.