από καθημερινή
Οι δρόμοι πολιτικής και τέχνης στην Αμερική
The Guardian
Είναι δύσκολο να είναι κανείς αντιαμερικανός, όντας θιασώτης της μοντέρνας τέχνης, κι αυτό διότι το έργο τέχνης με τη μεγαλύτερη επιρροή, τα τελευταία 60 χρόνια, είναι η αμερικανική σημαία. Ο Τζάσπερ Τζονς φιλοτέχνησε τη σημαία του το 1954-55, χρησιμοποιώντας μία εγκαυστική τεχνική με βάση το κερί και κομμάτια εφημερίδας. Πρόκειται για ένα πολύ ιδιαίτερο και ποιητικό έργο και αποτελεί πηγή κάθε σύγχρονου έργου: περικλείει ολόκληρη την ιστορία της τέχνης από το 1950 έως σήμερα.
Η αγάπη της σύγχρονης τέχνης είναι συνώνυμη της αγάπης για την Αμερική. Οσοι έχουν αντίθετη άποψη, απλώς απατώνται οικτρά. Μετά το 1945 ο ευρωπαϊκός μοντερνισμός συρρικνώθηκε σε έναν απαίσιο σωρό στάχτης. Ο Τζάκσον Πόλοκ, ο Μαρκ Ρόθκο και ο Μπάρνετ Νιούμαν δημιούργησαν μοντέρνα τέχνη, η οποία διέθετε μεγαλύτερη προοπτική από εκείνη των Ευρωπαίων προγόνων τους. Κάτι σχετικό με την αφηρημένη έκφραση απελευθέρωσε τη δημιουργικότητα ακόμα και καλλιτεχνών όπως ο Τζονς, οι οποίοι απέρριψαν το κίνημα. Ο αριθμός των καλλιτεχνών πρώτης γραμμής που έβγαλε η Αμερική στη δεκαετία του ’50 και του ’60 είναι εντυπωσιακός. Από τον Πόλλοκ στον Ντόναλτ Τζαντ, έκαναν τους Αγγλους και τους Γάλλους να φαντάζουν μέτριοι. Εδώ βρίσκεται και το παράδοξο. Πριν από δέκα χρόνια αυτή η ιστορία έδειχνε να πλησιάζει στο τέλος της. Κι όμως παρότι διανύουμε τη χειρότερη δεκαετία της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας, η τέχνη της είναι εκπληκτική.
Θα ήταν παράλογο να αποδώσει κανείς τα εύσημα για το μεγαλείο της αμερικανικής τέχνης στον Τζορτζ Μπους. Δεν είναι όμως σε θέση να τη σταματήσει και το μίσος μας για εκείνον δεν πρέπει να μας εμποδίζει να αντιληφθούμε τη σημασία της. Αυτό που συνέβη είναι ότι ορισμένοι καλλιτέχνες αναδύθηκαν ως μεγάλοι καλλιτέχνες αντίστοιχοι των μεγάλων διαμετρημάτων του ’50. Ο Μπρις Μάρα και Ρίτσαρντ Σέρα γεννήθηκαν το 1938 και το 1939 αντίστοιχα και πέρασαν την ίδια περίοδο από το Πανεπιστήμιο του Γιέηλ. Η αφηρημένη τους τέχνη είναι ένα από τα ισχυρότερα κληροδοτήματα της αμερικανικής τέχνης. Στο μεταξύ, ακριβώς διότι δεν κυνήγησε τη δημοσιότητα, ο νεαρός Αμερικανός γλύπτης και σκηνοθέτης Μάθιου Μπάρνεϊ αναδύθηκε ως αυθεντικός αστέρας. Αυτήν την άνοιξη πραγματοποιούνται δύο μεγάλες εκθέσεις με έργα των Μπάρνεϊ και Μάρντεν στην Ευρώπη.
Η αμερικανική τέχνη είναι σήμερα μεγάλη διότι είναι ειλικρινής με το παρελθόν της και περήφανη για την ιστορία της – περήφανη για τον αμερικανισμό της. Τι ακριβώς σημαίνει αυτό πολιτικά; Για να πλησιάσουμε την αλήθεια πρέπει πρώτα να αντιληφθούμε τις δικές μας προκαταλήψεις. Εάν κανείς απορρίπτει την Αμερική και όλα της τα έργα σημαίνει ότι αντιμετωπίζει με καχυποψία τον μοντερνισμό. Αντίστροφα, το να είναι κανείς μοντέρνος σημαίνει ότι είναι λιγάκι Αμερικανός. Δεν ωφελεί να επιλέγει την οδό που δελεάζει σταθερά την αριστερά: να φαντάζεται ότι όλη η πραγματικά μεγάλη αμερικανική κουλτούρα είναι επικριτική της Αμερικής. Ο Μπομπ Ντίλαν σκανδάλισε τους Ευρωπαίους οπαδούς του ξεδιπλώνοντας γιγάντιες σημαίες. Προφανώς, η αμερικανική τέχνη δεν μπορεί παρά να είναι αμερικανική. Ακόμα και οι σκληροπυρηνικοί καλλιτέχνες και συγγραφείς είναι Αμερικανοί και πιστεύουν ότι η δική τους κουλτούρα έχει αξία. Και έχουν δίκιο.
Πήρα κάποτε συνέντευξη από τον ζωγράφο Φρανκ Στέλα και συγκλονίστηκα από το πόσο ελάσσονα θεωρούσε τη βρετανική κουλτούρα. Μου είπε ότι ο «Μόμπι Ντικ» ήταν πολύ καλύτερο μυθιστόρημα από το Θλιβερό Σπίτι του Ντίκενς. Είναι γεγονός ότι διαβάζοντας Χέρμαν Μέλβιλ ανακαλύπτει κανείς μια φωνή χωρίς προηγούμενο στην Ευρώπη. Αυτή η φωνή που αντηχεί στην αμερικανική τέχνη, αναλύθηκε και θαυμάστηκε από τους Ευρωπαίους.
Comments