MONIMEΣ ΣTHΛEΣ Hμερομηνία δημοσίευσης: 24-06-07
Από τόπος εξορίας σε νησί δημοκρατίας και συμφιλίωσης
Γραφει ο Aντωνης Kαρκαγιαννης
Το επόμενο Σαββατοκύριακο, 30 Ιουνίου και 1 Ιουλίου, μεγάλη ομάδα παλαιών εξόριστων του Αη Στράτη θα επισκεφθεί το μικρό νησί του Ανατολικού Αιγαίου για να τιμήσει τους εξορίστους που πέθαναν στο νησί.
Πρώτα πρώτα τους 30-40 εξορίστους του καθεστώτος Μεταξά που παραδόθηκαν στους Γερμανούς κατακτητές, όπως και οι κρατούμενοι της Ακροναυπλίας, συνεχίσθηκε η κράτησή τους και πέθαναν από πείνα τον χειμώνα του 1941-42. Σε ένα ύψωμα του νησιού υπάρχει ένας σταυρός για να θυμίζει το πέρασμά τους από το νησί και τον τραγικό θάνατό τους. Οταν ο πρωθυπουργός, ο Κώστας Καραμανλής επισκέφθηκε το νησί ήσαν οι πρώτοι στους οποίους αναφέρθηκε και τίμησε με μια ειλικρινή και πολιτικά απαραίτητη χειρονομία εθνικής συμφιλίωσης.
Τον ίδιο ακριβώς χαρακτήρα έχει και η επίσκεψη των άλλοτε εξορίστων το επόμενο Σαββατοκύριακκο στον Αη Στράτη. Κάλεσαν και εκπροσώπους της κυβέρνησης και των κομμάτων και ελπίζουμε ότι θα παραστούν και δεν θα θελήσουν να εντάξουν την παρουσία τους σε κανένα προεκλογικό επικοινωνιακό πρόγραμμα. Το νόημα της επίσκεψης και του Αη Στράτη υπερβαίνει πλέον τις παλιές και τις σημερινές αντιθέσεις. Οι ίδιοι οι παλαιοί εξόριστοι, όσοι ζουν ακόμη, ηλικιωμένοι πλέον, αισθάνονται την ανάγκη να κάνουν μια κατάθεση ζωής στον τόπο της εξορίας τους, όπου έζησαν αρκετά από τα νεανικά τους χρόνια.
Ο Αη Στράτης ως τόπος εξορίας καθιερώθηκε το 1930, με κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου, πριν από τον πόλεμο και συνεχίστηκε αμέσως μετά τον πόλεμο. Κάτι που δεν γνωρίζουν ίσως οι νεότεροι είναι ότι για τον εκτοπισμό ενός πολίτη, δεν χρειάζεται δικαστική απόφαση. Αρκούσε η απόφαση των λεγόμενων Επιτροπών Ασφαλείας, στις οποίες συμμετείχε και ένας δικαστής. Οι αποφάσεις αυτές προέβλεπαν εκτοπισμό για ένα χρόνο, αυτό προέβλεπε εκείνος ο κατάφωρα αντισυνταγματικός νόμος. Οι Επιτροπές Ασφαλείας όμως, μόλις συμπληρωνόταν ο χρόνος, με απόφασή τους παρέτειναν την εκτόπιση για ένα χρόνο ακόμη. Με τον τρόπο αυτό πολλοί εκτοπισμένοι παρέμειναν στον τόπο της εξορίας τους ακόμη και δέκα χρόνια.
Το 1949-50 μεταφέρθηκαν στον Αη Στράτη από τη Μακρόνησο περίπου 3.000 «αμετανόητοι» εξόριστοι. Το 1954 μεταφέρθηκαν και 200-250 εξόριστες γυναίκες από το Τρίκερι. Αυτοί μαζί με νέους εκτοπισμένους (οι εκτοπίσεις δεν σταμάτησαν ποτέ) ήταν το πάγιο σώμα εξορίστων σε όλη της διάρκεια της δεκαετίας του ’50. Τελικά, το στρατόπεδο διαλύθηκε το 1961 επί κυβερνήσεως Κωνσταντίνου Καραμανλή. Είχε φτάσει το πλήρωμα του χρόνου, αλλά ήταν και απαίτηση τής τότε ΕΟΚ, προκειμένου να δεχθεί την «ειδική σύνδεση» της Ελλάδας μαζί της.
Από το στρατόπεδο του Αη Στράτη πέρασαν εξέχουσες προσωπικότητες της νεότερης Ελλάδας. Αν επιχειρήσω να τους μνημονεύσω όλους, είναι βέβαιο ότι πολλοί θα μου διαφύγουν. Και δεν θα ήθελα να ξεχωρίσω τους επώνουμους από τους ανώνυμους εξορίστους. Θα μνημονεύσω μόνο μερικούς: τον στρατηγό Στέφανο Σαράφη, τον Κώστα Γαβριηλίδη, ιδρυτή και αρχηγό του Αγροτικού Κόμματος. Ο Γαβριηλίδης πέθανε στον Αη Στράτη τη δεκαετία του ’50 και το επόμενο Σαββατοκύριακο θα τον τιμήσουν, στήνοντας εκεί το εκμαγείο του. Ακόμη πέρασαν από τον Αη Στράτη ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος, ο πεζογράφος Μενέλαος Λουντέμης, ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος, ο ηθοποιός Μάνος Κατράκης, ο ηθοποιός επίσης Ζαβαλάς Καρούσος, ο χαράκτης Χρήστος Δαγκλής, ο καθηγητής Ιμβριώτης. Και πολλοί άλλοι… Μεταξύ αυτών και οι φίλτατοι δημοσιογράφοι Νίκος Νικολάου, Αντώνης Συγκελάκης, Στέφανος Στεφάνου κ.ά. πηγή καθημερινή.
Από τόπος εξορίας σε νησί δημοκρατίας και συμφιλίωσης
Γραφει ο Aντωνης Kαρκαγιαννης
Το επόμενο Σαββατοκύριακο, 30 Ιουνίου και 1 Ιουλίου, μεγάλη ομάδα παλαιών εξόριστων του Αη Στράτη θα επισκεφθεί το μικρό νησί του Ανατολικού Αιγαίου για να τιμήσει τους εξορίστους που πέθαναν στο νησί.
Πρώτα πρώτα τους 30-40 εξορίστους του καθεστώτος Μεταξά που παραδόθηκαν στους Γερμανούς κατακτητές, όπως και οι κρατούμενοι της Ακροναυπλίας, συνεχίσθηκε η κράτησή τους και πέθαναν από πείνα τον χειμώνα του 1941-42. Σε ένα ύψωμα του νησιού υπάρχει ένας σταυρός για να θυμίζει το πέρασμά τους από το νησί και τον τραγικό θάνατό τους. Οταν ο πρωθυπουργός, ο Κώστας Καραμανλής επισκέφθηκε το νησί ήσαν οι πρώτοι στους οποίους αναφέρθηκε και τίμησε με μια ειλικρινή και πολιτικά απαραίτητη χειρονομία εθνικής συμφιλίωσης.
Τον ίδιο ακριβώς χαρακτήρα έχει και η επίσκεψη των άλλοτε εξορίστων το επόμενο Σαββατοκύριακκο στον Αη Στράτη. Κάλεσαν και εκπροσώπους της κυβέρνησης και των κομμάτων και ελπίζουμε ότι θα παραστούν και δεν θα θελήσουν να εντάξουν την παρουσία τους σε κανένα προεκλογικό επικοινωνιακό πρόγραμμα. Το νόημα της επίσκεψης και του Αη Στράτη υπερβαίνει πλέον τις παλιές και τις σημερινές αντιθέσεις. Οι ίδιοι οι παλαιοί εξόριστοι, όσοι ζουν ακόμη, ηλικιωμένοι πλέον, αισθάνονται την ανάγκη να κάνουν μια κατάθεση ζωής στον τόπο της εξορίας τους, όπου έζησαν αρκετά από τα νεανικά τους χρόνια.
Ο Αη Στράτης ως τόπος εξορίας καθιερώθηκε το 1930, με κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου, πριν από τον πόλεμο και συνεχίστηκε αμέσως μετά τον πόλεμο. Κάτι που δεν γνωρίζουν ίσως οι νεότεροι είναι ότι για τον εκτοπισμό ενός πολίτη, δεν χρειάζεται δικαστική απόφαση. Αρκούσε η απόφαση των λεγόμενων Επιτροπών Ασφαλείας, στις οποίες συμμετείχε και ένας δικαστής. Οι αποφάσεις αυτές προέβλεπαν εκτοπισμό για ένα χρόνο, αυτό προέβλεπε εκείνος ο κατάφωρα αντισυνταγματικός νόμος. Οι Επιτροπές Ασφαλείας όμως, μόλις συμπληρωνόταν ο χρόνος, με απόφασή τους παρέτειναν την εκτόπιση για ένα χρόνο ακόμη. Με τον τρόπο αυτό πολλοί εκτοπισμένοι παρέμειναν στον τόπο της εξορίας τους ακόμη και δέκα χρόνια.
Το 1949-50 μεταφέρθηκαν στον Αη Στράτη από τη Μακρόνησο περίπου 3.000 «αμετανόητοι» εξόριστοι. Το 1954 μεταφέρθηκαν και 200-250 εξόριστες γυναίκες από το Τρίκερι. Αυτοί μαζί με νέους εκτοπισμένους (οι εκτοπίσεις δεν σταμάτησαν ποτέ) ήταν το πάγιο σώμα εξορίστων σε όλη της διάρκεια της δεκαετίας του ’50. Τελικά, το στρατόπεδο διαλύθηκε το 1961 επί κυβερνήσεως Κωνσταντίνου Καραμανλή. Είχε φτάσει το πλήρωμα του χρόνου, αλλά ήταν και απαίτηση τής τότε ΕΟΚ, προκειμένου να δεχθεί την «ειδική σύνδεση» της Ελλάδας μαζί της.
Από το στρατόπεδο του Αη Στράτη πέρασαν εξέχουσες προσωπικότητες της νεότερης Ελλάδας. Αν επιχειρήσω να τους μνημονεύσω όλους, είναι βέβαιο ότι πολλοί θα μου διαφύγουν. Και δεν θα ήθελα να ξεχωρίσω τους επώνουμους από τους ανώνυμους εξορίστους. Θα μνημονεύσω μόνο μερικούς: τον στρατηγό Στέφανο Σαράφη, τον Κώστα Γαβριηλίδη, ιδρυτή και αρχηγό του Αγροτικού Κόμματος. Ο Γαβριηλίδης πέθανε στον Αη Στράτη τη δεκαετία του ’50 και το επόμενο Σαββατοκύριακο θα τον τιμήσουν, στήνοντας εκεί το εκμαγείο του. Ακόμη πέρασαν από τον Αη Στράτη ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος, ο πεζογράφος Μενέλαος Λουντέμης, ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος, ο ηθοποιός Μάνος Κατράκης, ο ηθοποιός επίσης Ζαβαλάς Καρούσος, ο χαράκτης Χρήστος Δαγκλής, ο καθηγητής Ιμβριώτης. Και πολλοί άλλοι… Μεταξύ αυτών και οι φίλτατοι δημοσιογράφοι Νίκος Νικολάου, Αντώνης Συγκελάκης, Στέφανος Στεφάνου κ.ά. πηγή καθημερινή.
Comments