πηγή καθημερινή

Η ήττα της Αριστεράς

Tου Aντωνη Kαρκαγιαννη/ karkagiannisant@ath.forthnet.gr

Σε όλες τις χώρες της Ευρώπης η Αριστερά ηττάται σε αποφασιστικές εκλογικές μάχες. Και όταν δεν ηττάται, όπως π.χ. στην Ιταλία και στην Ισπανία, κερδίζει με οριακή πλειοψηφία ή λόγω εκτάκτων περιστάσεων. Αλλά και σε αυτές τις περιπτώσεις είναι τόσο μεταλλαγμένη, με κορυφαίο παράδειγμα την Αγγλία, όπου το Εργατικό Κόμμα ασκεί την εξουσία επί 10 χρόνια, ώστε οι «πούροι» αριστεροί δεν αναγνωρίζουν στα κόμματα αυτά το δικαίωμα να ανήκουν στην Αριστερά!

Η πιο εύκολη ερμηνεία αυτού του φαινομένου είναι ότι οι δυτικές κοινωνίες, ιδιαίτερα οι εύπορες, γίνονται συντηρητικές, θέλουν να κρατήσουν, να αυξήσουν και να διασφαλίσουν αυτά που έχουν, παρά να τα χάσουν σε μια πολιτική περιπέτεια, μάλλον νεφελώδη. Ψηφίζουν συντηρητικά κόμματα και συντηρητικούς ηγέτες, που υπόσχονται νοικοκύρεμα, τάξη και ασφάλεια, στο πλαίσιο ενός εθνικού ή και εθνικιστικού κρατισμού. Είναι η περίπτωση Σαρκοζί στη Γαλλία.

Η ερμηνεία αυτή θα ήταν ικανοποιητική για κοινωνίες στάσιμες, χωρίς φιλοδοξίες. Η άλλη ερμηνεία αντιθέτως αποδίδει τον συντηρητισμό της Ευρώπης στην ανικανοποίητη ανάγκη δυναμικής προσαρμογής στις σύγχρονες τάσεις, θεωρώντας ότι φαινόμενα όπως η «παγκοσμιοποίηση» (με πρωτοπόρο τις ΗΠΑ) είναι κυρίαρχα της εποχής μας και προδιαγράφουν την πορεία κάθε χώρας ή περιοχής. Τα φαινόμενα αυτά μεταβάλλουν τους συσχετισμούς και την ίδια την έννοια και το εύρος του διεθνούς ανταγωνισμού. Καμιά χώρα ή περιοχή δεν μπορεί να επιβιώσει και να σταδιοδρομήσει στον σύγχρονο κόσμο με κόστος μεγαλύτερο π.χ. από τις ΗΠΑ ή την Κίνα.

Για την ευρωπαϊκή Αριστερά τίθεται από τα πράγματα το δίλημμα: ή θα διαχειρισθεί η ίδια την «παγκοσμιοποίηση» και τα συναφή φαινόμενα υπέρ των κοινωνικών στρωμάτων που παραδοσιακά εκπροσωπεί (που και αυτά υπόκεινται σε δυναμικές αλλαγές) ή θα παραχωρήσει τη διαχείριση στη Δεξιά. Συνήθως κάνει το δεύτερο. Δέσμια παρωχημένων αντιλήψεων και ιδεών αρνείται να δει τη σύγχρονη πραγματικότητα, αρνείται τον δυναμισμό της και, σχεδόν αμαχητί, παραχωρεί τη διαχείριση στη Δεξιά, ακόμη και στην άκρα Δεξιά. Με μοναδική εξαίρεση το αγγλικό Εργατικό Κόμμα του ιδιοφυούς Τόνι Μπλερ. Σε ορισμένες περιπτώσεις η απόσταση ακραίων τμημάτων της Αριστεράς από τη σύγχρονη πραγματικότητα είναι πλέον τόσο μεγάλη ώστε ισοδυναμεί με ουσιαστική παραίτηση από την πολιτική και τον περιορισμό σε αμφίβολες δραστηριότητες κοινωνικού περιθωρίου.

Ως διακύβευμα μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς προβάλλεται συνήθως το λεγόμενο «κοινωνικό κράτος». Η Δεξιά παραδοσιακά πιστεύει στον περιορισμό του και η Αριστερά στη διατήρησή και την ανάπτυξή του. Το παράδειγμα της Αγγλίας έδειξε ότι το ουσιαστικό αίτημα είναι ο εξορθολογισμός του «κοινωνικού κράτους» και κυρίως η ένταξή του σε ένα γενικότερο πρόγραμμα ανάπτυξης σε συνθήκες κοινωνικής ειρήνης και συνεννόησης.

Ενα άλλο διακύβευμα είναι η «τάξη και ασφάλεια». Οι σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, με τεράστιες δαιδαλώδεις πόλεις όπου έχουν συσσωρευθεί άνθρωποι με μεγάλες ανάγκες και διαφορετικούς πολιτισμούς, με φαινόμενα «δομικής» παραβατικότητας ή και τρομοκρατίας αισθάνονται ανασφαλείς και θέτουν την «τάξη και ασφάλεια» μεταξύ των πρώτων αιτημάτων. Η Δεξιά, από μακρά παράδοση και εμπειρία, έχει έτοιμη και πειστική απάντηση: επιβολή της «τάξης και ασφάλειας» με την άσκηση κρατικής βίας. Η Αριστερά καταλαβαίνει την κοινωνική διάσταση του φαινομένου, αλλά δεν έχει καμιά πειστική απάντηση.

Οπως έδειξαν οι γαλλικές εκλογές η Αριστερά έμεινε χωρίς δυνατότητες διείσδυσης στα κεντρώα στρώματα (τα πολυπληθέστερα πλέον) και άρα χωρίς εφεδρείες..