η αποχώρηση ενός μεγάλου

Tου Αθανασιου Ελλις

H αποχώρηση του Τόνι Μπλερ από την πρωθυπουργία στερεί την Ευρώπη από τον σημαντικότερο ηγέτη που ανέδειξε την τελευταία δεκαετία. Αν και η συμμετοχή στον πόλεμο του Ιράκ έχει σκιάσει την εικόνα του και έχει τροφοδοτήσει μια εξαντλητικά ισοπεδωτική κριτική, είναι βέβαιο ότι η ιστορία θα είναι πολύ πιο φιλική μαζί του. Ακολουθώντας το παράδειγμα του Μπιλ Κλίντον, ο Μπλερ άλλαξε την Αριστερά στη χώρα του και, κατ’ επέκταση, στην Ευρώπη. Την έκανε λιγότερο δογματική, περισσότερο διεισδυτική σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, και τελικά, πιο αποτελεσματική. Μετακίνησε το Νέο Εργατικό κόμμα προς το κέντρο του πολιτικού φάσματος, και το διέσωσε από την εμμονή στην ακραία σοσιαλιστική συνταγή που για 18 χρόνια το είχε καταδικάσει στην αντιπολίτευση. Η κοινωνία ανταποκρίθηκε, και του χάρισε τρεις συνεχόμενες, σαρωτικές εκλογικές νίκες.

Ο «Τρίτος Δρόμος» του Μπλερ έχει να επιδείξει σωρεία επιτευγμάτων που οι παθιασμένοι επικριτές του επιλέγουν να παραβλέπουν: εισαγωγή κατώτατου μισθού, αλματώδης αύξηση των δαπανών για την υγεία, εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, δεκαετής οικονομική ανάπτυξη, χαμηλός πληθωρισμός με ταυτόχρονη χαμηλή ανεργία, είναι μετρήσιμα στοιχεία που τον δικαιώνουν.

Ο ανθρώπινος και διακριτικός χειρισμός του θανάτου της πριγκίπισσας Νταϊάνα, σε αντιδιαστολή με την ψυχρή και υπεροπτική στάση που τήρησε το Μπάκιγχαμ, τον έφερε κοντά στον απλό πολίτη που πονούσε για την απώλεια μιας γυναίκας που είχε εξελιχθεί σε παγκόσμιο σύμβολο ανθρωπιάς.

Ο Μπλερ ήταν η κινητήρια δύναμη πίσω από την απόφαση των μελών του G-8 να διαγράψουν το χρέος των φτωχών χωρών της Αφρικής. Κατόρθωσε να τερματίσει την εμφύλια αιμορραγία στη Β. Ιρλανδία, ενώ ως επιτυχία του καταγράφεται και η εξασφάλιση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2012.

Μετά από δέκα χρόνια Μπλερ στην εξουσία η βρετανική κοινωνία είναι πιο ανεκτική. Την ώρα που μουσουλμάνοι εξτρεμιστές δυναμιτίζουν τις λεπτές ισορροπίες, αναρωτιέται κανείς ποια θα ήταν η κατάσταση εάν πρωθυπουργός ήταν η Μάργκαρετ Θάτσερ ή κάποιος άλλος με «ανελαστικές» απόψεις για τους μετανάστες.

Κάθε Βρετανός πρωθυπουργός κατηγορείται ως «δούρειος ίππος» της Αμερικής στην Ευρώπη. Από την άλλη, τα συμφέροντα της γηραιάς ηπείρου δεν εξυπηρετούνται απαραίτητα από τη μετωπική σύγκρουση των δυο πλευρών του Ατλαντικού. Υπό αυτό το πρίσμα ο εξισορροπητικός ρόλος του Λονδίνου προσφέρει και πλεονεκτήματα. Ο ίδιος ο Μπλερ πιστεύει στην Ευρώπη και προσπάθησε να μειώσει τον ενστικτώδη ευρωσκεπτικισμό των Βρετανών.

Και επιστρέφουμε στο Ιράκ. Ηταν αναμφισβήτητα το μεγάλο του λάθος. Ο διορατικός Μπλερ δεν υπολόγισε σωστά τις παραμέτρους της 11ης Σεπτεμβρίου, εγκλωβίσθηκε σε κοινή πορεία με έναν ιδεολογικά ακραίο Αμερικανό πρόεδρο, και ορθά πληρώνει το κόστος.

Ομως, είναι άδικο να σβήνει κανείς τόσες κατακτήσεις. Ο 54χρονος Μπλερ αφήνει πίσω του μια πιο πλούσια, αλλά και λιγότερο άνιση κοινωνία από αυτή που παρέλαβε. Και μια Βρετανία που έχει περισσότερη εμπιστοσύνη στον εαυτό της και βρίσκεται πιο κοντά στην Ευρώπη.